Skip to main content

Full text of "Bilder un gedanḳen"

See other formats


תג מ8מ1.ן חא׀ו1ומתמ1נ׊ 41,ד1611ם 6תע2עמ8מ/2×¢21×¢×€ אע ׊ע1×€ 


54 +ס זאו 


אט 8אא0/8םג) אט א׀ט,|1ט 


יע 
4 ט 


עסטסמ׀טסם ×°×§056( 


׊׊׀׊ט,ז4,×¢ 48 זא /1× 1 
08 1,261 01:) טמ אעשידג, 111 מו׀!נ׀מסז׊ 


2 


אה דאוםי) 8668 ו׀וטסנ1׊, זא א116,/וו 


×€5דזדע׀טע1,8559861א , 51 111 ג, 


אט דאעס ׊ססם תמ׀נסט׀נ׊ 41 א10דע, א 
׀דדע׀ט4-4 ,59 1א , 1ד׀ עט 1ד דע 


60 881124מ19110׀סנ׊ | 250-4900 413 


)תע0ס. מע ויאע6א׊0ס80מג׀1נסמ1׊. ׊יעלעץ 


עתד תסע ס׀אזס׀תאש? עס ןא,זא 
׊תע4א תמ1ן1 ת׀1וממנש }ג,;11טסו1ם סתע8 ןע׀ אק ׊4×¢1×€ 


;׊ם ׀ע׀ונ׊סעע ,לע 


4 1 01960ט) .ם 1006 1 

1 1זט06ץט) 106 67 4716/ 
/ד111זזם1 11811ט711ב) זזוסנוזש6×€ 1116 
101111601101 1 ז111/50//10 .ם חזחטזסם הוח 100016 
8160 208 
06 +ז6ט10 
1ס1011110011 16/3008 151911160118 
0561 .כן /161 

1010111115/6 800 614 5001 
101111601101 679ט0111/'ש 160116116 8114 /׹זזהבן 
2 עס ׀מתאטזםץ סא ׀֌מתעמזאתזא זא 
ז6116) 000 310615/1 8 1101 


{ססתץ׀ 1201010021 8 68000/4.18קן 201060 עס ,6טחט 6×°00/66 סת 1 
זסז1 002068 תסתק010ס עטס ×¢10 תסחהז1ק׀ת1 סת 1 . ש016811014 100150 04 
.151261 ,0ז16:05216 }0 1ת11202 600161/' 2084 0ס1סת 406 שט 4692 8 


1285 /?זסקןסענק 4611606021ת1 סת8 +12עץעקסס 106 16506048 /6016-) 8008 ת310015 21ת14210 סת 1 
תזגמנסס ססטק סח} ת1 /6ח614 18 4106 415 ,1606טשסתא עטס 04 0684 106 10 .׀אססט ;טס תז 
-1460414160 06 גס ז106ס0 124עץעקסס +תסעזטס סת חס1תט׊ 104 אעסטץ תגםקזס תג 15 +1 עס 
-- 0068 סתטז ששסחא טסץ 14 עס - ׊עסט׊ 4018 0 +18׊ץקסס 6×¢2061 תג 0(סת טסץ 1 
.18061ט0×¥8×¢01981121110 21 11גתזס ׊ט עס ,153א 413-256-4900 24 סתסתק עט 5ט 024204ס 16256קן 


סא 


ך "׹י׹ וילע 


|בילךעך 


-- און 


ך" אל שךד הךש 


׀ֿעךלאַג ׀ֿון 


ב. ךודעךמאן 


0 
8ס 


׊ווייטע ׀עךגךעסעךטע אוי׀לאנע. 


71 הענבוךי כט׹יט, כ ׀יטאַל׀ֿיעלךט, לא־נ׹א־ן, 


לא׹ ךעך ך זייע לט 


געךאנקען 


י, באוושאוועך, | 


: 


/×£ 
; 


אויס ךעם 


מאגעבוך ׀ון א ׀ךוי, 


וו װא֞ס זאל איך שךייבען אַ טאַגע-בו֌ך ? 
מיין לעבען איז אַ גאַנץ געוועהנליכעס און 
א דא־ך שיינט עס מי׹, אַז איך וואלט קענען 
2 שךייבען או֌ן שךייבען, כא֞טשע איך װװייס 
7 ש׀יה = נא־ך ‏ ניט ‏ אַקוךאַט ווענען װא֞ס. איך בין 
ניט געבילדעט, און האב געלעוען נו׹ אייניגע ביכעך, 
װא֞ס עס טדו֌ט זיך אין דעך וועלט, ייס איך וועניג, 
כא֞טשע איך וויים מעהך, װי אַנדעךע ׀ֿךױען אין מיין 
שמאַנד, וועגען ׀֌ךעכטיגע ,דינעך-׀אַךטיעס," ועגען 
גךענך-א֞׀עךעס, ועגען באַדעד׀לע׊עך אדעך וועגען ךעך 
מא֞ךע וועלט, אין אלגעמיין קען איך זעהך וועניג ךעדען. 
איך' ׀ֿעךבךענג מיינע טעג און וו֌אכען אין דעך געועל- 
שאַ׀ֿט ׀ֿון מיין מאַן און מיין קינד. מאנבעס-מאל בעזוך 
איך אַ ׀ֿךײנד, מאנכעס-מא־ל בעווכט מיך אַ ׀ֿךײנך : 


דא֞ס איז אלעס, איך האב ליעב געועלשא׀ֿט, איבעךהוי׀ט. 


׹יא געזעלשאַ׀ֿט ׀ֿון יונגע לייט; א֞בעך איך גע׀ֿין ניט 
שמענדיג ׹יא גע ועלשא׀ֿט, וועלכע מי׹ גע׀ֿעלט אַם בעס- 
מען, מיין מאן האט ניט ועהך ליעב געועלשאַ׀ֿט. ׀ֿון 
דעסטוועגען ליעב איך איהם זעהך, דען עך ליעבט מיך, 


1 
5( 


טיג 


יי א 


אי ייט 


איך הויב א־ן ׊ייטענווייז שו בענקען און ווייס ניט 
נא־ך װא֞ס, עמװא֞ס אין מיין העךץ הויבט אן ׊ו֌ גליהען 
און אין מיין מוח בךענט עס מי׹ --- עס איז, דו֌כט מי׹, 
שמעך׊׀ֿא֞ל, און דא־ך זעהך אַנגענעהם, אימעך, ווען איך 
בליק העךוים ךו֌ךכ'ן ׀ֿענסטעך אויף דיא ׀ֿעך׀וך׀וךטע 
בעךג אין די גךינע ׀ֿעלךעך, וועלבע שלא֞׀ֿען אינ'ם זונ- 
שיין, . װילט זיך מי׹ אַװענ׀ֿליהען ווייט, ווייט שו דיא 
גאלךענע װא֞לקען, או֌ן דא׹ט זיך אױ׀ֿבױען אַ געחיימען 


| שלא֞ס, װי עס ועךט דעך ׊עהלט אין די קינדעך געשיכטען 


׀ֿון ׀ךינ׊עסינס. איך בין שוין אַ מו֌טעך או֌ן האב נא־ך אַלץ 
אַועלבע נאךישע ׀ֿאַנטאַױעס. מיין מאן װא־לט ׀ֿון מי׹ 
געלאַכט, ווען איך װא־לט איהם עך׊עהלט אַלעס, וואס איך 
דענק אין די איינזאַמע שמונדען ׀ֿון זיין אַבװעזענהײט, 
עך קימעךט זיך זעהך וועניג ׀ֿאַך אַזעלכע ׀ֿאנטאַזיעס, 

ווא׹ום עךאינעך איך מיך יע׊ט א־ן דעם יונגען אַך- 
טיסט, וועלכעך בעזוכט אונז אמא־ל? עך איז זעהך ליעץ- 
כענסוויךדיג און דאס איז, דוכט זיך, דיא אוךזאַבע, װא֞ס 
איך דענק ׀ֿון איהם אזוי א׀ֿט, ווי׹קליך, אללע מיינע 
׀ֿךײינך גלייכען איהם, עך איז אַזױ ׊עךטליך, אַזױ עךעל, 
אזוי שעהן, אזוי ליעבענסוויךךיג, אזוי אַנ׊יהענד, איך ליעב 
איהם הוי׀טועכליך, װען עך ךעךט װענען קונסם או֌ן 
נאַטו֌ך, וועגען גךיכישעך סקול׀טוך און גאטהישעך אַך- 


כימעקטוך. עך שיינט דאַן ׊ו֌ ועהן אַלל' דיא געטע- לע- . 
בעךיג און אַטהעמענדיג ׀ֿאַך זיך, עך ועךט אזוי ×¢× - 


סהויזיאַסטיש, אַזױ בענייסטעךט, און דעך שטךא֞ם ׀ֿון 
וינע שעהן געטא֞קטע וע׊ע אי אַזױ מויקאליש, אַװי 
אַיינקלינגענד, דא֞ס מען װא־לט זיך געקענט שו איהם שו- 
העךען טעג און נעכט ניט שו וועךען מיעך א֞דעך שו הייסען 
איהם זיך א֞בשטעלען. או֌ן דאן זיינע בעוועגו֌נגען,, זיינען 
אזוי חנ'עוודיג או֌ן האַךמא֞ניש, ׀ונקט וי עך וואלט גע- 


=+ יט 4 


אע ך א 


יי 
7ט 


שש שעך 


האט אין קא֞׀֌ עטליבע גךענד-א֞׀֌עךעס. א֞׀ֿטײטא֞ל איז 
עך אזוי ׊עךמליך, װי אַ קינד און דאַן װוילט זיך מי׹ 
האַלובען און האלזען איהם, גלעטען זיינע שװאַך׊ע גע- 
קךויזטע הא־א־׹, און איהם עך׊עהלען געשיכטען ׀ֿון ליעבע 
און ׀ֿךײנךשאַ׀ֿט, איך דענק ׀ֿון איחם זעהך א֞׀ֿט, ×€Ö¿×™×¢- 
לייכט שו א֞׀ֿט, א֞׀ֿט ווילט זיך מי׹ אַ׀ֿילי איהם הא֞נען 
שטענךיג אין מיין הויז --עס װא־לט זיין אַזאַ ׀ֿעךגניגען 
׊ו֌ וואוינען מיט איהם אונטעך איין דאַך! 

איך גלויב, עם איז זעהך נאךעש ׀ֿון מי׹, ואס איך 
מךאַכט אַלץ און טךאַכט װענען מוזענד ׀ֿאךשיעךענע 
געגענשטענדע, וועלבע האבען גא־׹ קיין ש֎ׁייכו֌ת ניט מיט 
מיין טעגליבען לעבען. איך בין נא֞ך אַן א֞ךימע, או֌נוי- 
סענדע ׀ֿךױ או֌ן הא־ב זיך געדאַך׀ֿ? בעשע׀ֿטיגען הוי׀ט- 
זעבליך מיט מיין װיךטהשאַ׀ֿט, אַנשטא֞ט שו ךענקען וועגען 
דעך גךויסעך װועלט, וועלכע איך קען ניט זעהן און אין 
וועלכעך איך קען ניט לעבען און געניעסען. או֌ן ׹א־ך, 
ווא׹ום זאל איך ניט ךענקען װענען דעך װעלט? אין 
וועלכעך הינזיכט בין איך עךגעך ׀ֿאַך אנדעךע ׀ֿךױען? 
בין איך נים ׀ונקם אזוי גוט, װי זיי זיינען ? 

א֞׀ֿט-מא־ל ׀ֿאלט אויף מי׹ א־ן א מין משונעת און 
מי׹ ווילט זיך ךאַן ׊ובךעבען מיינע מעבעל, ׀ֿאַנאַנדעך- 
שמויסען דיא ווענד ׀ֿון מיין וואױינונג, אויסךייסען דיא 
׀ֿענסטעך און אװעג׀ֿליהען ויא אַ ׀ֿױגעל, וועלבעך איו 
געװוען אַ לאַנגע שיים אֵיינגעש׀אךט אין אַ שטייג. עם 
איז אַ נאַךישע ׀ֿאַנטאַױע, ךיזעך ׀ֿעךלאַנג העךויס׊וגעהן 
אין דעך גךויסעך, שעהנעך, בךייטעך, ליכטיגעך וועלט. 
איך וויים ךאם ׹יא וועלט, איז ׀ֿול מיט ׊ךות, כא֞טש 
ז֮יא זעהט אוים אווי שעהן, ׀ֿון דעסטוועגען דוכט זיך מי׹ 
דאס איך װא־לט אין איה׹ זיין גליקליכעך אַלײן, װי דא־ 
אין מיין שטילעך היים ׊ו֌זאַמען מיט מיין מאַן, 


5 


2 


6 


אַן אךעסטאנ? 


א֞׀ֿט-מא־ל, וו֌עהךענד איך העך זיך שו ׀ֿאַךנאַכט שו 


דיא טענעך ׀ֿון מיין שכנ'ס ׀יאַנא, ׀ֿיהל איך מיך, אַזױ 
אונאויסש׀ךעכליך זעלטזאַם, אַ שטךא֞ם גייע גע׀ֿיהלען 


לױ׀ֿט דו׹ך דו׹ך מיין העךץ, אַ זיסעך ׀ֿיבעך מךויסעלט 


מיינע גליעךעך, און ׀ךעךען ווייזען זיך אין מיינע אויגען, 


אַ טיע׀ֿעס, אונוויעךעך-שטעהליכעס בענקען נעהמט מיך 
א־ן און מ׹א־גט מיך אַװעג װייט, ווייט, שו לענדעך ׀ֿון 
אונבעשךייבליכעך שעהנקייט, איך זיץ אַ לאַנגע שייט 


׀ֿעךזנקען אין מיינע ךעיונות, ביז דיא זון נעהט אונטעך 
הינטעך די בעךג און ׹י לענגליבע שא֞טענס אוף דיא 


וו֌ענד דעךמא֞נען מיך, דאס מיין מאַן, װעט באַלד קומען 


אַהיים שו סאַ׀֌עך,. איך װעך אין כעם אויף אַלץ --- אויף 


גב 


וואס אין מי׹ מיין היים נא־ך אלעם דעם ? ווא׹ום 
זאלען די טע׀֌לאַך מיט דיא װינדעלאַך אַװעקךױבען מיין 
גאַנ׊ע שייט? װאַךו֌ם זא־ל איך דא־ זיין בעגךא֞בען, ויא 


איהם, אוי׀ֿ'ן קינד, אויף זיך או֌ן קךיץ די ׊יינעך ׀ֿאַך. / 


װײיהטא֞ג. װא֞ס ׀ֿאַך אַ ווילדע ב׹יאה איך בין ! 


מיין מאַן, איו אַ מא֞דנעך מענש. עס וואונדעךט מיך,. 


װא֞ס ׀ֿאַך אַ מין מוח עך האם, וואס איהם װילט זיך 
קיין מא־ל ניט לעזען - קיין גו֌טע ׀֌א֞עויע, א֞דעך ךעדען 
׀ֿון קו֌נסט-זאַכען, עך לעוט אמא־ל ךיקענם'ס אַנא֞װעלע 
או֌ן עך לעזט איה׹ אזו֌י לאַנג, ביז עך וועךט איבעך איה- 
אײינגעשלא֞׀ֿען; אַמא֞ל לעוט עך אַ שויטונג או֌ן ךעדט 


ווענען די עלעקשא֞נם : דאם איז אלעס. נאַטוך, קו֌נבט,- 


מאַלעךײ, .מוזיק, א. ז, װו, דאם אַךט איהם זעהך וועניג, 


איך אַלין ווייס אויך ניט ׀ֿיעל וו֌עגען דעם, א֞בעך איך 
האב עס ליעב מיט דעך גאנ׊עך קךא׀ֿט ׀ֿון מיין זעעלע;: 


אי׹ בין גליקליך, ואס דעך אךטיסט בעזוכט. מיך אַמא֞ל. 
ווען ניט -עך, ‏ װא־לט איך ךא֞ אין גאַנ׊ען ׀ֿעד'חושב'ט 


6 


7ז א 


70 


0 געוואךען, עס וואונדעךט מיך אַ׀ֿילו֌, וואס איך האב--- 0 


וואס איך האב -- געהייךאַיה ? עה, דאס, איז, נאַךעש- 
קייט! האב איך שוין ווי׹קליך ח׹טה, וואס איך האב 
זיך ׀ֿעךבונדען ? איך האב עם דא־ך געװא֞לט, אַבי מיט 
וועמען, אַי, טיט וועמען... אי מיט וו֌עמען... 

עם איז אין נאַנ׊ען אַ יאֶהך און אַ האַלב שוים איך 
האב געהייךאַטה, או֌ן דא־ך שיינט עס אַזױ לאַנג; טוזענד 
יא־ה׹, װא֞לטען קוים געקענט שיינען לענגעך. איך בין 
דאַן אַלט געווען קוים זיבע׊עהן יא־ה׹; יע׊ט בין איך 
עטװא֞ס מעהך וויא אַכ׊עהן, איך בין שוין אַ מו֌טעך! 
ויא דאס ךעדעל ׀ֿון דעך וועלט דךעהט זיך דאס אזוי גיך, 

איך האב אַ מא־ל געועהן מעלבאַ אין ,קאַימען" און 
זייט יענעך נאַכט קען איך זיא ניט ׀ֿעךגעסען. זיא איו 
געווען אַזױ לעבענס׀ֿא֞ל, אַזױ מונטעך, אזוי שעהן, טאַנ- 
׊ענדיג העךום איה׹ געליעבטען, --- אווי וואונדעךליך 
לעבהאַ׀ֿט און אַנ׊יעהענד, דא֞ס מי׹ װילט זיך א֞׀ֿט זיין 
אַזױ, וויא זיא איז, איך האב ווי׹קליך נא֞כגעאַהמט איה- 
טאַנץ אין דעך היים. איך האב אַװענגעשטעלט אַ טשעך 
אין מיטען ׀ֿךא֞נטיךום און הא־ב העךום איהם געטאַנ׊ט 
אזוי חנ'עו֌ודיג און לעבהאַ׀ֿט, וי מעגליך, נא֞בךעם הא־ב 
איך געלאכט ׀ֿו֌ן זיך אַלײן או֌ן הא־ב זיך געהאַלטען ׀ֿאַך 
חסך דעה. דא־ך װא־לט איך מאַנכעסמא֞ל ועלען זיך הינ- 
געבען שו ליעבע או֌ן לײךענשאַ׀ֿט, ויא דא. עם מח 
זיין עטװואַס בע׊ויבעךנדעס און בעגייסטעךגךעם אין אַואַ 
עבען. שו זיין בעטךונקען ׀ֿון ליעבע, ׊ו֌ ׀ֿיהלען, ויא 
ךא֞ס יונגע בלוט זידט אין די א֞דעךן --- ווי׹קליך איך 
׀ֿיהל עבען יע׊ט, אלם איך דענק דעך׀ֿין, דאם מיין 
העךיץ הויבט א־ן ׊וֹ ש׀ךינגען ׀ֿאַך ׀ֿךײד, דאס עךאינעךט 
מיך וױעדעך אן קליין-ךוסלאנד, ו֌ו֌או איך בין געבא֞ךען 
און עך׊ויגען געװא֞ךען. דא־׹ט ׀ֿלעג איך זעהען די 


ישי 


הש׹ 


50 7 8 


: 


: 


אי יו : באקט 


שק׊ים מיט די שיקסעס, וויא זיי מאנ׊ען אין דיא ךעך׀ֿעך, 
א֞דעך אין די וויינשענקען. װי לעב֌עדיג זיי הא֞בען אוים- 
געועהן אין זייעךע קא֞ליךטע קלייךעך, בעקךענ׊ט מיט 
׀ֿךישע בלומען! ויא זייעךע בעקלאַך און אויגען ׀ֿלעגען 
דאס שיינען ׀ֿאַך שמחה! ויא הייס זייעך אטהעם ׀ֿלעגט 
זיין ; און ויא שעחן און ג׹ינג ׀ֿלעגען זייעךע ׀ֿים בע- 
ךיהךען דעס זאַמד-בעשא֞טענעם בא֞דען! דאם איו גע- 
ווען אַ לעבעךיגע וו֌עלט, 0 | 
עך האט מיך היינט בעווכט, דאס קינד האט זיך 
געש׀יעלט מיט'ן שבנ'ס קינדעך ; קיינעך האט מיך נים 
געשטעךט, דעך טא־ג אין געװוען שטיל; דיא הימלען 
בלוי און װא֞לקענלא֞ז, א זאַג׀ֿטע, בלענדענדע ליכטיגקייט 
הא־ט זיך א֞בגעשלא֞נען ׀ֿון די קליינע סקאַלעם: דיא 
קוסטעם האנען ׹והיג געשלא֞׀ֿען אין דעך זון און א֞׀ֿט 
ויא אין חלום געשע׀טשעט. דאס זומען ׀ֿון אַ ׀ֿליגעלע 
א֞דעך אַ ב֮ין הא־ט זיך א֞׀ֿטמא֞ל געטךא֞גען שום אױעך, 
דאן איז אַלעס געװא֞ךען זקה׹ שמיל או֌ן אנגענעהם. איך 
הא־ב ׊וגעמאַכט די שא֞טעךם, או֌ם שו האלמען דא֞ס ש֮י- 


= 


מעך אַ ביסעל קיזלעך, או֌ן זיך געזע׊ט נעבען איהם 
אַ קוך׊ע שייט האבען מי׹ געךעךט, דאן האט עך העךוים- 
גענומען ׀ֿון ׀֌אַקעט אַ קליינע אויסגאבע ׀ֿון געטהע'ם 
,׀ויסט" און האט מי׹ ׀ֿא֞ךגעלעוען אַ ‏ ס׊ענע -- דיא 
גא֞ךטענ-ס׊ענע! ויא שעהן עס איו! עך אי דאַן גע- 
וע׀ען נא֞הענט שו מי׹, אַזױ נא֞הענט, דא֞ס איך הא־ב 
געקענט ׀ֿיהלען זיין א֞טהעם, איין מא־ל האם זיין האַנך 
בעךיהךם מיינע און איך הא־ב אַ ׊יטעך געטהא֞ן, 

עם איז זעלמואַם! ווען נא֞ך איך ךענק ווענען איהם, 
דוכט זיך מי׹, דאס עטוא֞ס ׀ֿון מיינע געךווען ׀ֿליעסט 
העךויס שו איהם---אַזאַ טין היץ, א֞דעך איך וויים װא֞ס 
און ווען עך איז נעבען מי׹, עך איך א֞׀ֿטמא֞ל ׊ומישט 


ס 


) 


241::ט 


ש 


וועגען דעם. א֞׀ֿממא֞ל עך איך אַזױ שואַך און ׊עךט- 
ליך, דאס מי׹ ווילט זיך א֞נש׀֌אךען דעם קא׀ אױף זיין 
בךוסט און וויינען ויא אַ קינד. 

װא֞ס ׀֌א֞ךט װא֞לטען דיא אַנשטענדיגע ׀ֿךױען ׀ֿון 
מי׹ געדענקט, ו֌ען זיי װא֞לטען געוואוסט, װא֞ס איך 
טךאַכט ל זיי װא֞לטען גאַנץ בעשטימט געוא֞נט: א֎ט איו 
אַן העךאַבגעווגקענע ב׹יאה, אַן אונטךייע ׀ֿךױ אַ ׀ֿךױענ- 
׊ימעך, װא֞ס האט אין זיך אַ דיבוק, אַ ׀ֿעךבלא֞נדועטע 
נשמה, אַ געמיינע נאַטוך, אַ ׀ֿךױ, וואס ׀ֿעךדיענט ׀ֿעך- 


אַכטעט ׊ו֌ וועךען ׀ֿון אלע אַנשטענדיגע ׀ֿךױען, זיכעך-- 


ליך, יי װא֞לטען עם געזא֞גט ; און דא־ך ׀ֿיהל איך מיך 
אַזױ אונשולךיג, אַזױי גום, אַזױ ׹יין! װא֞ס קען איך מהא־ן, 
וו֌ען מיין העךץ ליעבט אַ ׊וויימען? איך קען עם ניט 
׊ווינגען ניט שו ליעבען, דוא ליעבע איז אין זיך אַזױ 
גךויס און עךהאַבען און אין מי׹ איז זיא נא֞ך אַ זינד, אַ 
וועלטעל, מעג ויא איינגעזונקען וועךען, ויא ויא שטעהמ 
און געהט! | 


09 


גב( 


א טי יא 


די שטךאף ׀ֿו֌ן דעך נאטו׹, 


שאך א שי" 


2 יך הא־ב זי געזעהען אין הא֞ס׀יטא֞ל זי 
0 איז געזעסען אין קךאַנקעױגא֞ךטען או֌ן 
געהענדיג הא־ב איך זי בעמעךקט, איך 
הא־ב אויף איה׹ געװא֞ך׀ֿען אַ בליק או֌ן 
בין געגאַנגען ווייטעך אויף דעך זאַמךיג עך 
סטיעושקע ׊ווישען די בױמעך, זי הא־ט מיך ׀ֿעך- 


| אינטעךעסיךט, איך הא־ב זי געװא֞לט לענגעך בעטךאַכטען! 


איך הא־ב מיך א֞נגעש׀אַךט א־ן אַ בױם או֌ן הא־ב אויף 
איה׹ געקו֌קט, אֶהנע זי זא־ל עס בעמעךק וען, אַך! יענע 
מינו֌בען װעל איך מיין לעבענלאַנג ניט ׀ֿעךגעסען. ךען 
איך הא־ב אין זי געזעהען אַ לעבען, װא֞ס הא־ט געהאַלטען 
ביים ׀ֿעךװעלקען אין מיטען זו֌מעך,, איה׹ געזיכט איו 
געװען ׊אַךם ווייס א֞בעך מא֞געך או֌ן עטװא֞ס געל ׀ֿון 
דעך קךאַנקהייט, אױיף איהיע באַקען הא֞בען גע ש׀יעלט 
שוויי = ךא֞זען---ךויטע קךאַסקעם, שוויי/ ׀ֿײעךלעך, די 
לע׊טע כחות איהךע, זי הא־ט נעמךא֞נען אַ ווייסע קליי׹ 
או֌ן אַ ווייסען נךינגען יאַק?ל, װא֞ס אז געװען אַךו֌ם 
געזוימט מיט ךױיטע ש׀י׊ען אַךו֌ם די אַךבעל או֌ן אַךו֌ם 


סֶו 


קי׹ט 


5 . 


44 


ייג ג? 0 
0 האַלז, די ךויטע ש׀י׊ען אַךו֌ם האַלז הא֞כען איח׹ ׊ו֌- 0 


געגעבען אַ װאו֌נדעךבאַךען חן: אַ חן, װא֞ס הא־ט מיך 
עךשךא֞קען, װוייל איך הא־ב געועהען, אַז עך װעם נים 
לאַנג גלענ׊ען... איהךע מיענען הא֞בען אױיסגעדךיקט 
אַן או֌נבעשךייבליכע נו֌טמו֌טחיגקייט, אַ מילדקייט, וי 
מען טךע׀ֿט עס אימעך בי די שוינךויכטיגע, יא־ זי 
הא־ט געהאַט די שװינדזו֌כט, די שװינדזוכט װא֞ס זייגט / 
אויס ךעם כח מיטען לעבען ׊ואַמען--די זו֌ן הא־ט 
געהאַלטען ביים או֌נטעךגעהן או֌ן הא־ט ׀ֿעךגא֞לדעט די 
ש׀י׊ען בוימעך מיט די לע׊טע שמךאַהלען, זי הא־ט אויף 
געהויבען די אויגען או֌ן הא־ט געקו֌קט אויף דעך זו֌ן, מי׹ 
הא־ט זיך געךאַכט, אַז זי, די זו֌ן וויינט או֌ן ךיהךע שטךאַה- 
לען זיינען ׹י טךעךען, ׀ֿילײכט הא־ט זי געוויינט איבעך 
דעם װא֞ס הא־ט איה׹ אונטעךגאַנג ׀ֿעךגליכען מיט דעם 
או֌נטעךגאַנג ׀ֿון איה׹ אייגענעם לעבען, װעך וויים...? 

אין אייניגע שיים אַךו֌ם הא־ט זי זיך אױ׀ֿגעהױבען 
אַךײנ׊ו֌גײן אין איה׹ אַבטהײלו֌נג, איך הא־ב זי נא־כ- 
געקו֌קט ביז זי איז אַךױף ׹י קליינע טךע׀על, װא֞ס הא־ט 
גע׀ֿיהךט אין האס׀֌יטא֞ל, ביז זי הא־ט געע׀ֿענט די מהי׹ 
או֌ן איז ׀ֿעךשואונךעןיייייייי. דידי זיייייייייייקוו51י..., 


3 5 8 5 8 8 0 9 8 8 0 0 = + 0 8 8 8 0 8 0 8 6 8 6 6 9 0( 0 9 ×€ 0 0 ×€ 8 8 6 8 0 8 = =" ה ס 8 = 8 8 ס 0 8 0 6 0 6 0 8 6 0 


מים שװיי יא־ה׹ שו׹יק איז זי אַלט געװען זיבע- 
׊עהן יא־ה׹, זי איז דאַן געװען קעך׀עךליך ׀ֿא֞לקא֞ם 
ענטוויקעלמ, שעהן ׀ֿו אויסזעהן. שעהן געוואקסען או֌ן 
געזו֌נד, זי הא־ט געאַךבײט ביי דעך מאַשין, זי הא־ט נים 
געליעבט ךעם {קיהלען" ךעם אַנגענעהמען" שא֞׀֌ או֌ן 
׀ֿלענם זיך דאך ׀ֿײײען דאדום ווייל זי או֌ן אַ אינגעךע 
שװועסמעך הא֞כען געמווט עךנעהךען די גאַנ׊ע ׀ֿאַמיליע, 
דעך ׀ֿא֞טעך איז געש׀א֞ךכען אין די מוטעך איז ג עווען 


8 ב׹ א 0 
וס ז' | זא 


5 7 


1 


׹יא עלטעךע יא֞הךען או֌ן הא־ט ניט געקענט ׀ֿעך- 
דיענען, | 

יי אַ קו֌ך׊ע שיים אי ױא א֞בעך געװא֞ךען 
מאגעךעך, בלייכעך או֌ן עךענסטעך, די מו֌טעך ׀ֿלעגט 
זיך ע׀ֿטעךם אינקו֌קען אין איה׹ געויבט, ׀לעגט זיך 
א֞בױ׀ֿ׊ען או֌ן בעדויעךען, װא֞ס איה׹ קינד דאַךף אַזױ 
שוועך אַךבײמען, זי הא־ט א֞בעך ניט געוואו֌סט, װא֞ס איה׹ 
קינד ׀ֿעהלט, ׀ֿו֌ן װא֞ס זי ליידעט, אויך איהךע חב׹'טעס 
װא֞ס הא֞בען זי געקענט אַלם אַ מונטעךע או֌ן אַ וויט׊יגע, 
הא֞כען זיך ׀ֿעךװואו֌נדעךט איבעך איה׹ שלעכט אױס- 
זעהן איבעך איה׹ עךנסטקייט, 

זי׊ענדיג ביי דעך אַךבײט, ׀לעגם ×± זיך ׀ֿעך- 
מךאַכמען או֌ן זי׊ען אַ ךעכטע שיים ׀ֿעך'חלומ'ט, דיא 
מײידלאַך ׀ֿלעגען אויף איה׹ אין א֞נ׀ֿאַנג קו֌קען או֌ן 
שווייגען, א֞בעך ׀לו׊לונג ׀ֿלעגען זי אױסשיסען א 
געלעכטעך, זי ׀ֿלעגט דאן װועךען עךשךא֞קען, ׊ו֌מישט, 
או֌ן זיך או֌מקו֌קען אין אַללע זייטען, נים ךיידענדיג, קיין 
װאַךט, ׀ֿלעגט זי א֞נהױבען טךייבען דיא מאַשין מיט 
אַלע כחות, אַזױ װוי זי װא־לט געווען בייו זי ׀ֿלעגט נים 
זיין בייז, אין אַ וויילע אַךו֌ם ׀ֿלעגט זי אוי׀הייבען דעם 
קא֞׀֌, װאַך׀ֿען אַ בליק אויף דיא מיידלאך און וייטעך 
דךעהען דעם ׹א־ד, ׀ֿון װא֞ס הא־ט זי דאן געטךאַכט? 
׀ֿילײכט ׀ֿון ליעבע, ׀ֿילײכט ׀ֿו֌ן הייךאַטהען, װעך קען 
דא֞ס וויסען ? א֞בעך ניין ! זי הא־ט נים געדענקט, נים 


געטא֞ךט טךאַבטען ׀ֿון אַועלכע זאַכען--×± איו געװען 


א֞ךעם.. 

ווען זיא ׀ֿלענט קומען אין אַ געזעלשאַ׀ֿט או֌ן אַ 
בעקאַנטעך יו֌נגעךמאַן הא־ט איה׹ געגעבען דיא האַנך, 
׀ֿלעגט זי אױ׀ֿ׊יטעךען, זי ׀ֿלעגט ׀ֿיהלען זיין א֞טהעם 
או֌ן די" בךו֌סט ׀ֿלענט זיך שטאַךק בעו עגען או֌ן זיא 


1 2 


כ? 


׹ה 


2 


א׀ילו יא וועלען מים איהם ׀ֿעךבךײנגען, זיך או֌נטעך- 
האַלטען מיט איהם, זיין נא֞הענט מיט איהם או֌ן ׀ֿלעגט 
עס דא־ך ניט מא־הן, זי הא־ט עס ניט געטא֞הן--א֞בעך די 
בךו֌סט ׀ֿלענט זיך שטאַךס בעוועגען, די נעךווען ׀לעגען 
׊יטעךען און איה׹ א֞טהעם איז געװען הי ס, בךענענד 
הייס, וואךו֌ם הא־ט זי זיך ניט או֌נטעךהאַלטען ? זי איו 
געווען א֞ךעם... | | 

אין דעך לע׊טעך שייט הא־ט ×± ליעב געקךא֞נען 
׹י איינזאַמקײט, קומענדיג ׀ֿון דעך אַךבײט, ׀ֿלעגט 
זי נא֞ך א־ב עסען סאַ׀֌עך או֌ן באַלד אַךײן געהן אין בעד- 
ךו֌ם, װא֞ס הא־ט זיך געךו֌׀ֿען איה׹ ךו֌ם, זי ׀ֿלגעט שו 
מאַכען די מחי׹, זיך זע׊ען לעבען ׀ֿענסטעך או֌ן לעוען 
אַ בו֌ך, מאַנכע נעכט ׀ֿלעגט זי קו֌קען אױ׀ֿען הימעל, 
ניט וויסענדיג וואךו֌ם, זי הא־ט ניט ׀ֿעךשטאַנען קיין 
אַסטךאַנא֞מיע און הא־ט ניט געוובט קיין נייע ׀֌לאַנעטען 
זי הא־ט א֞בעך געליעכט דעם ווייטען קלא֞ךען היממעל, 
די בלאַסע שטעךן או֌ן ׹יא לבגה, קו֌קענדיג אױף זיין 
׀ֿלענט זי ׀ֿיהלען אין איין או֌ן דעך זעלבעך שייט אַ 
בלַ׀ֿךיךיגו֌נג או֌ן אַ ׀ֿעױלאַנגען, אַ לוסט או֌ן אַ שמעךץ, 
אַװי ׀ֿלעגט זי א֞בױ׊ען מאַנכעסממא֞הל שטו֌נדענלאַנג, 
האַלטענדיג דעס קא֞׀֌ אױף די וייכע ׊אַךטע הענד 
און דיא עלענבויגענס אױ׀ֿען ׀ֿענסטעך, אַװעקגעהענדיג 
׀ֿון ׀ֿענסטעך איז זי איממעך געווען מיעד, שװאַך און 
א֞׀֌געמאַמעךמ, איין אַבענד איז זי געזעסען ביין ׀ֿענסטעך, 
וי געוויינליך או֌ן הא־ט געקו֌קט א֞נעך ניט אױ׀ֿען הימעל, 
זי הא־ט געקו֌קט אין אַ ׊ווייטען ׀ֿענסטעך ׀ֿון וועלכען 
עס הא־ט זיך געזעהען אַ גךינעך שיין ׀ֿו֌ן אַ לא֞מ׀, דא֞ס 
איז געווען אַ בעד-ךו֌ם ׀ֿענסטעך או֌ן ׀ֿאַך דעס שיין 


׀ֿונ'ם לא֞מ׀, הא־ט מען געקענט זעהען אַז עך איו אוים- 


: -- שֹׁ 
׀ֿלעגט אויסמיידען מיט איהם ׊ו֌ ךיידען; זי ׀ֿלעגט 


ךא" 


6 ס׀ךא"? 


גע׀ו֌׊ט מיט אַסך בלומען או֌ן ׀ֿעדעךען ׀ֿון ׀ֿעךשיךענע 


גךויסע ׀ֿױגעל, דעך בעד-ךו֌ם הא־ט אױס געועהען װי 
אַ קליינעך גן עךן, אַ גן עךן ׀ֿאַך זיין ךייכען בעוי׊עך 


3 


ביי אַ טישעל אויף וועלבען עס זיינען געשטאנען ׀ֿךישע 


ךא֞וען, איו געועסען אַ יונגע ׀ֿךױ און הא־ם געשיינט 


- ׊ו֌ שךייבען, באַלד איז אַךײן א יו֌נגעךמאַן, הא־ט זיך ׊ו֌ 


געבויגען ׊ו֌ איה׹ או֌ן הא־ט זי געקו֌סט, די יו֌נגע ׀ֿךױ 
הא־ט אַ זיסען גליקליבען שמייכעל געטא֞הן, הא־ט ױך 
גלייך ‏ אױ׀ֿגעהױבען או֌ן איהם אַךו֌ם גענו֌מען, זייעךע 
לי׀ען הא֞בען זיך װוידעך ׊ואַמענגעשלא֞סען... 

ךו֌ שלא֞׀ֿסט נא־ך ניט מיין קינ׹ ? הא־ט זי ליגענדיג 
אין ׀ֿענסטעך, ׀לו׊לונג דעך העךט די מו֌טעךס שטיממע, 
זי איז געװא֞ךען עךשךא֞קען או֌ן איבעךךאַשט או֌ן ׊יטעךענ- 
דיג, הא־ט זי אַךא֞בגעלא֞זען דעם ׀ֿא֞ךהאַנג, העךענדיג 
די מוטעךס שטיממע, א֞בעך נים איהךע װעךטעך, הא־ט 
זי איה׹ דא־ך געענט׀ֿעךט, , איך לייג מיך שלא֞׀ֿען"×± 
הא־ט זיך ווי׹קליך געלייגט, דען אַ קאלטעך שוויים הא־ט 
זי בעגא֞סען, זי איז געווען ׊ומישט או֌ן הא־ט ניט גיהאַט 
קיין כח אױיף די ׀ֿיםס ׊ו֌ שמעהן, זױ הא־ט א֞בעך ניט 
געקענט איין שלא֞׀ֿען און ניט געקענט איינליגען, דען 
זי איז געווען שו שטאַךק אױ׀ֿגעךעגט, שטילל איו זי 
אַךו֌נטעך ׀ֿון בעט, איז ׊ו֌געגאַנגען ׊ו֌ם ׀ֿענסטעך או֌ן 
אױ׀ֿגעהױבען דעם ׀ֿא֞ךהאַנג א֞בעך אין יענעם ׊יממעך 
איז שוין געווען ׀ֿינסטעך... 

די גאַנ׊ע נאַכט הא־ט זי זיך געװאך׀ֿען או֌ן ×’×¢×€Ö¿×™- 
בעךט : ׀ֿון לײיךענשאַ׀ֿט או֌ן אױ׀ֿךעגו֌נג הא־ט זיך 
איה׹ יוגענך-׀ֿאַנטאַױע ׊ו֌ש׀ילט, ×± הא־ט געועהען 


בילךעך, וועלכע זי הא־ט זיך שוֹין לאַנג ׊ו֌ךיק ׀ֿא֞ךגע- 


שטעלט, זי׊ענדיג אין שא֞׀֌ ביז דעך מאַשין, א֞ךעך ביין 
׀ֿענסטעך אין ;איה׹ ׊ימעך" א֎ם הא־ט זי געטךױמט, 


4 יז 


שאט באט 


שׂ 
0 איז זי אין אַ ׀אַךק... ׀ֿון ווייטען העךען זיך זיסע טענעך 2 
׀ֿון א֞ךקעסטעך... ׀ֿױגעל זינגען... בלו֌מען דו֌׀ֿטען.. 
דעך טייכעל מוךמעלט... אַ וינטעלע בעווענט דעם 
ג׹א־ז... אויף אַ באַנק או֌נטעך אַ בוים זישט זי או֌ן ךעדט 
׀ֿון ליעבע... איהךע לי׀ען בעווענען זיך... אַנךעךע לי׀ען 
בעגעגענען די איהךיגע, אין דעך לוט ׀ֿעךקלינגט 
ע׀עס... טעלעך, גא֞׀֌על או֌ן מעססעך קלינגען... מען 
ךעךט, מען לאַכט, מען או֌נטעךהאַלט זיך... באַלך 
מאַנ׊ט מען ווידעך... אַלע קיקען אויף יי׹ אויף איה׹ 
ווייסע קלייד, אויף דעם מיךטען קךענ׊ל, וועלכען זי ט׹א־גט 
אױ׀ֿען קא֞׀֌... זי א֞בעך קיקט אויף איינעם.. 

ווידעך ענדעךט זיך די ביל׹ : 

זי איז אין אַ קליינעם, װאַךעמען ׊ימעך... זי ליגט 
אין אַ ווייבעך, זויבעךעך בעט... איהךע שעהן גע׀ֿא֞ךמטע 
או֌ן ׊אַךטע גליעדעך ׊יטעךען... די ׀ֿו֌לע בךו֌סט בעווענט 
זיך... עס קלאַ׀ט ׀ֿאַך עךװאַךטונג... זי העךט ט׹יט...' | 
די אונשולך ׀ֿעךשעמט זיך... אַ ךא֞זען-׹ויטקייט בעךעקט 
איה׹ געויכט... אייניגע סעקו֌נךען ׀ֿעךגעהען.. א האַנד 
הויבם לאַנגואַס אויף די ךעקע... ,שוין שייט אױ׀ֿשטעהן 
׊ו֌ דעך אַךבײט, מיין קינד"! העךט ז ׀לו׊לונג אַ- 
שטיממע, די מו֌טעךם שטיממע, זי ע׀ֿענט דיא אױיגען 
או֌ן קו֌קט זיך אַךו֌ם וואו֌ זי איז אין דעך וועלט, וואו֌ ׹י 
שעהנע בילדעך זיינען... 

;שוין ועקס או֌הך, מיין קינ׹", 

;וואו֌ איז עך ? 2 

,װועך מיין קינד ? 2 

;עך .... די גא־׹ ?...... גא־׹ דו?...... 

איך מו֌ז לוױ׀ֿען ׊ו֌ם דא־קטא־׹, זי ךעךם ׀ֿון היץ, ‏ ! 
,זי איז קךאַנק" זא־גט דיא עךשךא֞קענע מוטעך או֌ן געהט 
בעמען אַ שכנה ׊ו֌ בלייבען אויף אַ וויילע אין שמו֌ב... 


5 


4 


ךע 
? 


אין אַ װא־ך אַךו֌ם הא֞טס מען זי גענו֌מען אין 
הא֞ס׀ימא֞ל, י | 

די דא֞קטױךים הא֞בען ע׀עס געךעדט ׀ֿו֌ן געז֌נדע 
מענשען... ׀ֿו֌ן נאַטו֌ך... ׀ֿון כע׀ֿךידיגו֌נג... א֞בעך װא֞ם 
קען וויסען אַן או֌נװיסענדע און א֞ךעמע מו֌טעך ? 


כב 


זיין אךעך יש זיין ?7 


װא־לט וװועלען אַלעם אךױסוא֞נען און 
׀עךטיג מאַבען מיט איין מא־ל, און אַ 
כוף דעךמיט ! --- װא֞ס מויג זיך לאַנג 
׀ֿעךנחמען מיט ואכען, וועלכע הא֞בען 
ביינאַה קיין ׊וועק או֌ן קיין ׊יעל ניט / 
װא֞ס טוג דא֞ס לעבען? א֞כֹע- הא־ם 


דען דא֞ס לעב 
אַלין 


×¢ 

ען נים קיין ׊יעל? איז ניט דא֞ס לעבען 
| -- די טהעטיגקייט 

גאַנ׊עך נאַטו֌ך, די עוויגע ענדעךונג אונד אַבועקסלונג 
׀ֿון לעבען או֌ן מױם, או֌ן מוים או֌ן לעבען -- איז 
דען ניט דא֞ס עוויגע בליהען או֌ן וועלקען ׀ֿון דעך נאַ- 
מו֌ך איה׹ לעבענסה; ווועק ? װאַקסט דען ניט דעך בו֌ים 
אַךױס ׀ֿון דעך ×¢ גיעךיג ׊ו֌ לעבען, ׀ֿו֌ל מיט לע- 
בענסקךאַ׀֌ט או֌ן 8 ך ש׀ךיום מיט ׀ֿךײד או֌ן לו֌סט זיינע 


׊ווייגען אין די גא֞לךענע שטךאַהלען ׀ֿון דעך וו֌ן ? 


ע׀ֿענען זיך דען די בלומען ניט אין ליעבע, או֌ן בע- 
׊ויבעךן די אויג מיט זייעךע הונדעךטע, האַךמא֞ניךענדע 


׀ֿאךבען, או֌ן זיסע דו֌׀ֿטען? גלענ׊ט דען ניט זיעך 


סאמעט קא־לי׹, ענט׊יקם דען נים זיעך ז֞אַנ׀ֿט? קייט 


דיי 


ווען מען בעךיהךט זיי? זיננען דען נים די ׀ֿױגעל אין 
דעך לו׀ֿט ? ׀ֿעךש׀֌ךײט דען נים דעך טייך איה׹ גלאַמע 
ש׀ינעל, או֌ן קךייזעלט דען דעך וינד ניט איה-×¢ שטילע 

וועעלע נן? לעכט דען ניט אַלעס א׹ום מי׹, אין מי׹, 
איבעך מי׹, אין דעך לו׀ֿט, אין די וועבונגען ׀ֿון דיא 
׀ֿלאנ׊ען, אין דיא װא֞ך׊על ׀ֿון דעך עךד, אין דיא טױי- 
זענדעך, טױזעגךעך, קליינינקע ב׹ו-אימ'לאַך מיט וועלבע 
׹יא װעלט, דיא נאַמוך אין א֞נגע׀ֿיעלט און ךו֌ךכגע- 
דךונגען ? בעווענען זיך דען ניט מיליא֞נען װעוען אױף 
דעך עךד, אין אלעךליי חאַךאַקטע-׊יגע און נאַטוך-איי- 
גענהייטען ? ךוישען, דען די אַלטע, או֌ךאַלטע וועלךעך 
ניט ? כוסט דען דעך ים דעם בךעג ניט ? ׀ֿעךגעהט דען 
נים דיא ׹ויט-שטךאַ אַהלענדע זונן מיט אונבעשךייבליכען 
׹ייכטחום, גלאַנץ און כ֌ךאַכט ? שיינען די עווינע שטע" 
ךען ניט אין דיא עוויגע וויסטען ׀ֿון לעב ען אוֹן נאַמוך 
קלינגען דען אין מי׹ נים די שטימע : ונים טא־ג, דיא 
טייזענדעך האַךמא֞ניען ׀ֿון לעבען ? בי נט דען מיין העךץ 
ניט מיט די וויימע, ווייטע 8: עלךעך, 


== ײ 2 


שטךאמען, און ווילד- 
בעװאַלסענע טהא֞לען ? געהט דען דיא זונן ניט אויף אין 
מי׹, און באַװענט זיך מיין העיץ ךען ניט מיט ליעבע 

׀ֿון דעך גךויסעך, עווינעך, אונענדליכעך? איז ךען ניט 
מיין העךץ ׀ֿעךבוגךען מיט אַלעס אין עוויגעך ליעבע? 
או֌ן הא־ט דען מיין לעבען קיין ׊וו֌עק ניש? דאַךף זיך 
דען גא֞ךנישט אין מי׹ ענטוויקלען { דאַךף דען גא֞ךנישט 
אין מי׹ קלעך עך וועךען, זיך אויסלייטעך אויסבעסעךן, 


׀ֿעך׀ֿא֞לקא֞ממען ? דאַךף ךען דעך בוים ׀ֿון מיין לעבען 


ניט אַךױכלא֞ז! ײ ׀ֿון זיך וינע שעהנסטע און ךייכסטע 
׊ווייגען, און געבען ׀ֿון זיך דיא ךײ׀ֿסטע, געזינטעסטע, 
געשמאַקסטע, אזן ׀ֿאַךבענגךײכסטע ׀ךוכט ; איז ךא֞ס ניט 
׊וועק און ׊יעל גענוג ?--אין אי דען מיין לעבֿען גענ׊- 


יו 


30 


8ד-- 5 


8 


ליך אוננישליך אין דעך גךויסעך לעבענס-קעטע ׀ֿון ך 

נאַמוך, ׀ֿון דעך וועלט ? ׀ֿיהלנ דען מיין איך ניט אוים 
א ׀לאן אין מיין לעבען? לעב איך דען נים אין דיא 
ועך׊עך ׀ון אַנךעךע מענשען, בין איך דען ניט מיט זי 
׀ֿעךבונדען אין ליעבע אונ׹ ׀ֿךײנךשאַ׀ֿט, אין דענקען 
און שטךעבען, אין בלוט או֌ן ׀ֿלײש,. שמעך׊ט מי׹ 
דען ניט זייעך שמעךץ מהוםט מי׹ דען ניט װעה וייעך 


וואונד, לייך איך דען ניט מיט ײיײי? --- זיינען זיי גא־׹ 


׀ֿךעמד שו מי׹ ? ׀ֿיחלן זי ניכטס ׀ֿיך מי׹ ? בין איך 
זיי גא׹ אַ ׀ֿיעמךעך ! 

ניין, ךא֞ס קען ניט זיין ! 

--און װא־׹ום ניט ט לעבען, זיין נישליך ׀ֿיך זיך אליין, 
און בע׀ֿךוכטען דעם לעבען ׀ֿון אַנדעךע ? װאַךום ניט 
א֞׀ֿט אויסנו׊ען מיין עקויסטענץ, און שטעהן אין דעך 
וועלט, אין מיין לעבען ויא נא־ך מיין טוט, א געבייךע 
א֞׀געענדיגט, אויסגעךונךעט, אױסגע׀ֿיה ךם און דוךבגע- 
׀ֿיהךט אין אַלע איינ׊עלהייטען, ביו דעך קלענכטעך 
׀ֿעך׊יעךונג ? 

וי שעהן עס איו ווען דיא אַקקא֞ךדען און האַך- 
מא֞ניען ׀ֿון דעך א֞׀֌עךאַ שטיינען אויף אין דעך לו֌׀ֿט אין 
וויקלען זיך ׀ֿאַנאַנךע- אין טויוענךעך ךעגענבויגענס ׀ֿון 
׀ֿאַךב און קלאַנג, און ׀ֿלעכטען, קךייזלען זיך או֌ן שטאַ- 
מען א׹וים אין טויזענדעך ׀ֿאַלמען, ׀ֿאַךבען או֌ן ביו- 
מען-קא֞ליךען, וויא שעהן עס איז װוען די בעגייסטעךטע 
ענט׊יקענדע מענעך דךינגען אַךו֌ים ׀ֿון דעם זינגעך'ם 


האַךץ, און דיא מעלא֞דיע העךט זיך קלא־׹ און זילבעךךיג / 


און ךו׀טענד ! 
קען דען ניט מיין לעבען זיין אַזױ? 


דיא ׀ֿאַךכען ׀ֿון דיא טהייעךע געהאַקטע און גע- 
שלי׀ֿענע שטיינעך, ךובינען,. טיךקו֌ס-שמיינעך, ק׹ים-. 


' 


וי 19 


2 


= (שך 
וא׹ 


1 


טא֞ללען, ׹יא קא֞ליךען ׀ֿון די אויסגע׀ו׊טע ׀ֿיעל-׀ֿאך- 
ביגע קא֞ךאַללען, דיא ווינקעל, זיילען,. קא֞ךךידא֞ךען א'ן 
װעךאַנדאס ׀ֿו֌ן אַן א֞׀געענדיגטעך געבײךע, דיא גע- 
שלי׀ֿענע שטיינעך און דיא טענעך ׀ו֌ן אַ מעלא֞דיע, דיא 
דיא קלא־׹קייט ׀ֿון אַ געדאַנק, אךױסגעבךאַכט ׀ֿו֌נ'ם 
טיע׀ֿען שטילען דענקעך, איז דא֞ס ניט אַלעס האךמא֞ניע, 
געטליך און עךהאַבען? און הא־ב איך דען אין זיך ניט 
אַזעלבע שטיינעך, אַועלבע ׀ֿאַךבען, קלאַנגען או֌ן טענעך 
אךויס שו-בךיינגען אין ךעך ׀ֿא֞לענדיגטעך ׀ֿא֞ךמע ?-- 
וויא שעהן איז אַ געדאַנק, וועלכעך שיינט אונז אין זיין 
׀ֿולעך קלא־׹קייט, או֌ן דייטליכקייט! ווֹיא שעחן איו אַ- 
לעם װא֞ס איז א֞בגעענדיגט, א֞בגעטא֞קט או֌ן אויסגעדונ- 
דעט! ויא שעהן איו אַ לעבען װעלכעך שטעהט ׀ֿאַך 


או֌נז מיט דעך ׀ֿאַלענדיגטעך ׀ֿא֞ךמע ׀ֿון אַ טךוימענךעך 


+ = 


סטאַטוע אינ'ם גךויסען, שיינעם, גאַנגךײכען גא֞ךטען ׀ֿו 


לעבען !-- 


איז עם נים גליק גענוג שו זיין, שו געניסען, שו 
׀ֿיהלען אין זיך דיא ׀ֿךײד ׀ֿון מא־ג, ךא֞ס ליכט ׀ֿון דעך 
זונן,. דיא ווייכקייט ׀ֿון די װא֞לקען, ךעם ׀ֿאַךבען-ךײכ- 
טהום ׀ֿו֌ן דעך נאטו׹? איו עס ניט גליק, איו עס נים 
׀ֿךײך גענו֌ג שו זיין טהעטיג, שו ׀ֿיהלען ךעם לעכענם- 
גלומה אין דיא א֞דעךן, דעם טעם, דיא גךױיסע שךעק 
ווען מען איז אין דעך אַנװעזענהײט ׀ֿון דעך װא֞ס מען 
ליעבט ? איז עם ניט גליק גענוג אַךום שו-װאַנדלען אין 
דיזעך גךויסעך געהיימניס, װא֞ס מען ךו֌׀ֿט דא֞ס לעבען 
או֌ן דיא נאַטוך ? איו עס ניט ׀ֿךײד גענו֌ג זיך שו עך- 


׀ֿךײען מיט די טױזענדעך, אונענךליבע ׀ֿא֞ךמען, גע=. 


שטאלטען, ׀ֿאַךבען און קלאַנגען ׀ֿון דעך װעלט ? זיך שו 
׀ֿעךטיע׀ֿען אין די נאַטוךען ׀ֿון דיא אַלע עקזעסטיךענךע 
וועזען און ׊ו֌ טךינקען, ליעבען און װיסען ׀ֿון די טױױ- 


2 | 
אס - | 0 8 


86 


1 


17 


אַלע נאַטוך-בילדעך ׊ו֌ קוקען און ׀ֿיהלען דיא זאַנ׀ֿטקײם 
׀ֿון דעם איךיללישען, ׀֌ךא֞׀העטישען, דונקלען א֞בעך 
אומה-דינ-בעוועלמיגענךען גייסט ׀ֿון ׀עלו און טהא־ל, 
׀ֿון שטךאם און א֞בגךו֌נד ? --- װיע׀ֿיעל סודות, ווי׀ֿיעל 
ליעבע, װ׀ֿיעל חאַךאקטעך-׊ינע איין קליינעם װעוען 
ענטהאַלט, אַ ׀ֿליג, אַ מוךאַשקע, אַ מילב, און װיע׀ֿיל 


סו֌ךות, חאַךאקטעך-׊יגע דא֞ס גאַנ׊ע ענטהאַלט? קען עס - 


ווען עס אין דעך מענש דוךבשמוךיךען ? קען עך עס אַ- 
לעם בעגךײ׀ֿען ? הא־ט עך וועניג אַךבײט, וועניג אינטע- 
ךעסען אין זיך אַלײין אונד אין דעך װעלט. -- ! 

אַך, וי א֞ךעם דעך מענש זא־ל נים זיין, ויא או֌נ- 
אינטעךעסאַנט ךא֞ס לעבען זא־ל ניט שיינען, ווילט זיך 
דא־ך ניט שטאַךבען!--- 


זענדעך נאַטוך-קװאַלען? איז עם ניט ׀ֿךײך גענו֌ג אױף. 


יש 


עלילדעך וויקלען זיך אַךױם ׀ֿון די טי׀ֿע 
- היילען ׀ֿון ׀ֿאַנטאַזיע: גליהענדע, שטךאַה- 
לענדע, גא֞לדענע, ׊אַךט-װײסע, ךא֞ױינע, 
בלויע, זייךענע, קךיסטא֞ל-קלא֞הךע, ךו֌- 
יי טיש בינענדעהנליכע, ׹ייך-גלענ׊עדע ׀ֿאַנ- 
טאַזיען או֌ן ׀ֿא֞ךשטעלונגען וואכען אויף אין קא׀, גליהען 
זיך ׀ֿאנאַנדעך, און מיין העךץ שיהט זיך ביינאה ׊וואַמען 
מיט ׀ֿךײך, טךעךען וילען ײך גיסען ׀ֿון די אױגען, 
או֌ן איך האַלט זיי א־ב--- 
א֞ם אין דא֞ס נא־לד ׀ֿון ד֮י טיע׀ֿען ׀ֿון דעך ׀ֿאַנ 
טאַזיע ! װי א גא֞לדענעך באַךג שטעהט עם מי׹ ׀ֿאַ 
די אויגען,, איך ׀ֿיהל עם אין זיך, איך קען עם ביינאה 
א֞נטא׀ען, ׀ֿון דעם באַךנ א֞דעך ׀ון דעך מאַססע 
׀ֿליעסענדעך גא־ל׹ הויבען זיך אַךױס ׀ֿעךשיעדענע העל- 
ךען געשטאַלטען.--- 


== 
. 
גו 


-- 


אויף ווייטע ימים, אין לייבט באלא֞ךענע-שי׀ֿען, 


׊יהען העלדען ׀ֿון דו֌נקעלע, ווייטע לענדעך. װאַ׀ֿען 
און ׀אַנ׊יךען טךא֞נען זיי שו זייעך שׁו֌ץ, מיט ׀ךייךינע, 
׀ֿא֞כענדע העך׊עך קו֌קען זי אַךױס ׀ֿון די שי׀ֿען שו 


22 


יט 


די בךעגעס ׀ֿו֌ן זייעךע האַ׀ֿען, עװיגע-גע׀ֿוגענע, עוויג- 
געליעבטע, עויג-שעהנע, עויג-געטליכע העלךענ- 
געשמאלטען ! | 

יו֌נגע העלךען, או֌ן וואונדעך-שעהנע װאַ׀ֿען, ×€Ö¿×™×”- 
לען אין זייעךע העך׊עך דעם מו֌טה, או֌ן די גלוטה ׀ֿיך העל- 
דען-טהאַטען אין ווייטע לענדעך ׊יהען זייעךע העך׊עך, 
או֌ן שלא֞נען מיט ׀ֿךײדע, עךװאַךטענדיג די ׊ו֌קינ׀ֿטיגע 
מלחמות ׀ֿיך ךעכט און ׀אךטשךיט, ׀ךייךיג געהען 
זי נים דענקענךיג זא֞נאַך ׀ֿון װיעךע געליעכטע, און 
גךיסען מים ׀ֿךײדע די ווייטע, אַזו֌ךגע, זילבעך-קלא֞ךע, 
לייבט-און -ווייס-שוימענדע וועעלען ׀ֿו'ם ווייטען, גלאַמען 
ים, מיט טיעף עךנסטע, מיעף-הייליגע גע׀ֿיהלען, 
נעהמט דעך גא־ט-געוועהלטעך, דעך אוים-געקליבענעך 
דעך העכסטעך, גךעסמעך, או֌ן אונווידעךשטעהליכסטעך 
העלד אֶבשיעד ׀ֿון זיינע ׀ֿךײנד, ׀ֿון דעם שטילען, 


׀ֿךיךליך לעבענדען ק׹ייו ׀ֿון זיינע ׀ךיינד, אום אַװעק- 


׊וועגלען אין דעך לאַנד, ׀ֿו֌ן וועלכע עך װעםט שױן 
׀ֿיעלײכט קיינמא־ל ניט שו׹יק קומען, מיט אַ לויט-קלאַ- 
׀֌ענדעך האַךץ און מיט טךעךען,. וועלכע עך לאזט ניט 


אַךױס׀ֿליעסען, שיידעט עך זיך ׀ֿון אַלעמען, און געהט. 


אַװעק, לאזענדיג זיי אין אױ׀ֿךעגונג, אַ גךויסעך, מעב- 
טיגעך, הייליגעך גע׀ֿיהל געהט אין איהם אויף, זיינע 
דיענסטע, זיינע ׀֌׀ֿליכטען ךו׀ֿען איהם; עך אין געבא֞: 
ךען געװא֞ךען שו שאַ׀ֿען אַ גךויסע װעךק, שו לעבען 
׀ֿיד איין גךויסען, הייליגען אידעאַל, און זיין שטאַךקע 
בךוסט שליסט זיך שו ׀ֿיך די זאנ׀ֿטע בליקען און קלע; 
מענים ׀ֿון זיין געליעבטעך, ׀ֿא֞טעך און מוטעך עקוים- 
טיךען ניט ׀ֿאַך איהם ; נו׹ זיין ׀֌׀ֿליכט, נו׹ זיין לע- 


בענס-אױ׀ֿנאַבע גליהט אין זיינע א֞ךעךן, און אַלס עך 
הויבט אויף זיין אויג אויף דעך לאַנד -- דעך ׊וקונ׀ֿט, . 


23 


יי ׹א׹י-א-יאדי.-, 


| 8 
וועלכע עך אליין זעהט נו֌ך, שטייגען אױף אױף זינע / 


לענדעך ךוהען מיינע בליקען ! 
דא־׹ט קעמ׀ף איך איינואַם געגען אייעך שךעק ! 
מיך קען ׹יא ליעבעס-לוסט ניט מעהך ׀ֿעךשטךיקען ! 
יף ׀ֿליגעל ׀ֿו֌ן בענייסטעךונג מוז איך אַװעק 
שטעהט מיין הייליגטהו֌ם ׀ֿון אייך ׀ֿעךשלא֞סען, 
דא־׹ט שטעהט ךעך טעמ׀על וואו איך דיען אליין!?-- 
דא־׹ט ךו֌הט מיין גייסט, ׀ֿו ו֌ן הימעלם -ליבט בענא֞סען, 
נ׀ֿט ׹והט מיין גו֌ף = 
ךאַך {מיין העך'×¥ איז שמיין ! 
5 
׀ֿאַךזילבעךט אין דעם שיין ׀ֿון דעך ילב עךגעך, 
לעקענלא֞זעך לבנה, װי מיט אַ דיענעם זילבעך-שטויב 
באַשאַטען, הויבט זיך אַ ׊ויבעך-װאַלד ׀ֿאַך מיינע אויגען, 
שטאַךק ֿאַ׀ֿלא֞בטען, און װיים ׀ֿו֌'ם שיין ׀ֿון דעך 
לבנה, זעהען זיך די דיקע ׊ווייגען ׀ֿו֌ן ׹י ךיעזענ-הויבע 
בוימעך, איך ווייס ניט ואו֌ דעך װאַלך הויבט זיך אֶ֞ן, 
איך ווייס ניט װאו֌ עך לא־זט זיך אױים, איך ועה נא֞ך 
די דיקע שטאַמען ׀ֿון די בױמעך, איך זעה נו׹ די 
געלבע, ואַמךיגע סטיעוקעס, די שאַטען די היילענ- 
אַךמיגע וועלבוגגען אין די דונקעלע געגענךען ׀ֿון. דיעזען 
 |‏ געהיימנים-׀א֞לען ואַלך, איך ׀ֿיהל נו֌ך אַ ווייטע נאַכט 
אין איהם, אַ דונק {עלהייט, איך ׀ֿיהל דעם שיין ׀ֿון דעך 
לבנה, או֌ן די שט טימען ׀ֿון געליעבטע, און אַ זאַנ׀ֿטע 
ךיענע זיסע ׊ויבעך-מיזיק. אין לאַנג-גע׊ייגענע, ךיענע, 


ושן 


הויבען זיך א׹וים די ׀ֿיךלען אויף 
די העבסטע דיענסטע טענעך, און שטאַךבען א֞׀ אויס- 
יג אַ לאַנגען, לאַננען ׀ֿינאַל; און א֞ט ‏ ש׀יעלען 


א׹י 6 - 7 0 


יא 
עג 
= 
3 


=( 
אן; 


מיט די ׀ֿלײטען, און די בלעטעך ךוישן 
הם, או֌ן אט ׊ונעהט זיך איין כלאַדנע, 
און בליהוג נען מאַכען זיך זאַנ׀ֿט שו, 
און וויקלען זיך איין אין זייעךע ש;הנע קא֞ליךען, וי על 
ךו׀ֿטעט! --- זינגען עס די גאַכטינאלם ? וועלכע וס 
×  


2} 
:5 
׹ יט 
= 
גו = 
5 
א 
{ * 
4" 
העך שז 
/׹ יו 
6 
+ 56 
9 


ווייכע, ׀לייטענדעחנליכע טענעך,ועלכע ווייכע קלא א 

מ == *׀מם = אס } 8 
גען, װעלכע װינטעלאַך ׀ֿו ׊ימובעל און ׀ֿלים, -- /! 
יו 0 +* יו : ( 
וועלכע שאַטען ׊יהען זיך דא־׹ט אין די היילען? װעלכע 6 


דונקעלע געשמאַלטען בעוענען זיך דא־׹ט?-- 

עס איז גא־׹ניט, איך בין אין ׊ױבעך-װאַלד !--- ווי 
אַ דיענעך שלייעך, בעךעקט ׀ֿון אַ דיענעם טול ׀ֿון 
מא־נד-שט טךאַהלען, / בעוועגען זיך, אהעך ךוהען די גע- 
שטאַלטען ׀ֿון געטעך, שטאַךק זיינען זייעךע קעך׀עךן 
די גליעךעך, װי אױסגעגא֞סען ׀ֿון געלביג-ךא֞זיגען מאַך- 
מא־׹, איינ׊עלנע ׀ֿךױען געשטאלטען עדעל און זאַנ׀ֿט: 
! = מוטהיג, -- יונג אונד ךיי׊ענך, אין די קליידעך דעך 
נאַטוך, װאַנדלען איום, אין בעוועגען זיך זעלטואַם אין ; 
טענ'×¥ אין די שטךאַהלען, ׀ֿון דעך לבנח, קלייגע, מענ-" 
שענ-ענליכע וועוען, מים אױעךען לאַנגע, לאַנגע די 


נינקע ׀ֿינגעך, מיט ׊אַ֞ךטע, קלאַךע ׀ֿיס, וועלכע הא֞בען 
עבענ׀ֿאַלס לאַנגע דיגע ׀ֿינגעך; װעוען וועלבע שיינען 
ג 5, 


שו זיין געמאַכט ׀ֿון בלום און מילך, -- יונגענקע, גע 
הען אַךום זיך ש׀יעלענדיג, מיט ג׹וים לוסט, אַנדעךע 
׀יעלען אויף ׀ֿײ׀ֿלעך וואונדעך-זיסע װאַלד-ליעדלאַך 
׀ֿון וועלכע עס דו׀ֿטעט די גאַנ׊ע ׀ֿךישקייט ׀ֿון ׀ֿךיהלינג, 
דעך אַלטעך נאַמוך;נא֞ט ׀אַן ׀יט אויםגע׊ויגען 
אױ׀ֿ'ן ווייכען ג׹א־ז, זיין קא־ל ג כעדעקט מיט גךינע בלע? 
טעך, קליינע ליעבעס נעטע-, מיט ׀ֿײל און בױנען, 
לױ׀ֿען אַךום זיך ש׀יעלענדיג מיט יונגע דאמען, און 
ווילען זיי ׀ֿעךװאונדען. קליינע ׊ויבעך-וועוען בעהאַל. 


8 

. 
7אא 
וי 


שאה 25 2 


0 


7 


׀א 
ךעטאעט א טע יי 


טג 


טען זיך אין די טיע׀ֿע בעכעך-אַךטינע ׀ֿלאַנ׊ען, און 
שטעקען א֞׀ֿט אַךױם די קע׀֌לאך שו זעהען װא֞ס עס געהט 


׀ֿאַך. זיי׊עס או֌ן אַנדעךע או֌נשו֌לךיגע חיה'לאך לױ׀ֿען - 


אַךו֌ם,. איבעך {אַלעם העךט זיך דעך געזאַנג ׀ֿו֌ן מויוענ- 
דעך נאַכטיגאַלען, קלא־ה׹, זים, זאַנ׀ֿט, זילבעךדיג װי 
די שטךאהלען ׀ֿון דעך לבנה, װי די אַזו֌ךנע, זיידענע 
בלויקייט ׀ֿון הימעל, -- בענלייט ׀ֿון די ׊ויבעך- 
׀ליימען | אין די געהיימע געגענדען ׀ֿון װאַלד, 
און ווען די זונן געהט אױיף, בלייבט דעך װאַלד 

נא־ך קיהל, און דונקעל, נו׹ איהךע גאלךענע שטךאַהלען 
בךעכען זיך דו׹ך דו׹ך די גךינע, ׀ֿעך׀לאנטעךטע שוויי- 
גען, ננב֌'ענען זיך אַךיין װי אין אַ היילינטהום, או֌ן 
בעלייכטען די ס׊ענען, בונט, העל, און ךיי׊ענך שעהן, 
זעהען זיך יע׊ט די געטעך-געשטאלטען, און די וואל׹- 

ךויען און די בלומען, שטאַךק עך׀ֿךישט ׀ֿון'ם טהוי, 
ועלכעך הענגט יע׊ט אין בךיליאַנטענע מךא֞׀֌ען אויף 
די בלעטעך ע׀ֿענען אויך זייעךע בעכעך או֌ן דו֌׀ֿ- 
וען -שום ׀ֿעך 'שיבך'ן, שטאַךק או֌ן מעכטיג עךשאַלט די 
שוב: עךמו֌זיק ביים טךיו֌מ׀ֿ-שוג ׀ֿון דעך זו֌ן: לױט זינ- 
גען די ׀ֿױגעל, שטיל װעךען די ׀ֿלײמען, או֌ן אין דעך 
שטילקיים או֌ן קיהלקייט ׀ֿון װאַלד ש׀אַ׊יעךען אַװעק 
או֌ן ׀ֿאַךשװינדען די געליעבטע.-- 


20 


בא 


1 


א ליעבעס נעשיכטץ, 


אי׹ הא־ב געע׀ֿענט דעם ךא֞מאַן או֌ן הא־ב 
= ׀ֿא֞לגענךעס געלעזען : 
/ זי הא֞בען זיך בעגעגענט ׊ו֌ם עךשמען 
מא־הל אויף אַ בא־ל, די מוזיק הא־ט גע- 
שוויגען, ךען מען הא־ט עךשט געהאַט 
א֞׀֌נעטאַנ׊ט אַ װאַל׊עך, עך וועלכעך הא־ט ניט געמאַנ׊ט, 
איז אַךומגעגאַנגען או֌ן הא־ט געשיינט ׊ו֌ זיין ׀ֿעךטךאַכט, 
זי, װא֞ס הא־ט יא־ געטאַנ׊ט, אין געגאַנגען זובען אַ ׀ֿלאַץ 
׊ו֌ם י׊ען או֌ן איז איהם געקו֌מען אַנטקעגען ×± א 
געגאַנגען געאַךעמט מיט איינעם, װא֞ס הא־ט געשיינט ׊ו֌ 
זיין איה׹ מאן, איבעךיגענס, ווען מען װא־לט זיך נא־ב- 
גע׀ֿךענט ביי די מעמבעךס ׀ֿון איה׹ סא֞סײימי או֌ן בי 
דעם בעךיהמטען {מסךך קידושין" װא֞לטען זיי עךקלעךט, 
אַז דעך, מים װועמען זי געהט געאַךעמט, איז ווי׹קליך 
איה׹ מאַן --כדת משה וישךאל, 

זי אין געווען שעהן, ךיי׊ענך שעהן, איה׹ קעך׀עך 
איז געווען װי א֞׀֌נטטא֞קט ; אין איהךע בעועגו֌נגען, אין 
איה׹ געהן אי געלעגען אַ טאַקט, אַ קלאַנג, אַנ'אַךם 
שטומע מחיק. איהךע שעהנע, גךויסע אױיגען הא֞בען 


באַיך איבעך׊ייגם אַן זי איז אַ מו֌נטעךע, אַ װי׊יגע או֌. 


אַ ׀ֿיהלענךע, איה׹ שעהן גע׀ֿא֞ךמטע געזיבט הא־ט גע- 
שייגט אַז זי איז אייניגעךמאַסען אינטעליגענט. עך װא־לט 


7 / 8 


0 


זי ׀ֿילײכם נים בעמעךקט, דען עך הא־ט געהאַלטען די 
אויגען אַךא֞׀֌געלא֞זען ׊ו֌ם בא֞ךען. אין ךעמועלבען אוי- 
גענבליק הא־ט ×± א֞בעך ׀ֿעךלא֞ךען אַ זייךענע טיכעלע. 


קו֌קע:דיג אויף דעך עךך הא־ט עך עס בעמעךקט און. 
אױ׀ֿהײבענדיג ׹י טיבעלע איו עך ׊ו֌געגאַנגען או֌ן הא־ם . 


עם איה׹ א֞׀֌געגעבען, זי הא־ט איהם הע׀ֿליך בעךאַנקט, 


איהם ׀ֿךיינדליך א֞נגעקו֌קט מיט איהךע שעהנע, גךויסע / 


אויגען או֌ן הא־ט ׹י טיכעלע ׊ו֌גענו֌מען, זייעךע ׀ֿינגעך 
הא֞׊ען זיך בעךיהךט או֌ן ע׀עם אַ געחיימעך גע׀ֿיהל, 
אַ ׀ֿונק איז אין ךעמזעלבען מא֞מענט דו֌ךבגעלא֞׀ֿען דו֌ךך 
זייעךע העך׊עך, װא֞ס איז דא֞ס געווען ? עמװא֞ס, װא֞ס 


הא־ט ניט קיין נא֞מען; אַ גע׀ֿיהל, װא֞ס אין עמװא֞ם . 


מעהך װי גלייכגילטיגקיים, עֶך איז געגאַנגען װייטעך 
מיט זיין געוועהנליכען שטא֞לץ, א֞׀֌געהענדיג אייניגע 
ט׹יט הא־ט עך ע׀עם ניט װילענדיג אַ קעהך געמהא֞ן 
דעם קא֞׀֌ ׊ו֌ דעך זים װאו֌ זי אין אַװעק. עך הא־ט 
בעמעךקט, אַז אױך זי הא־ט געקו֌קט אויף הינמען או֌ן 
הא֞ש זיך עךשט געװוענדעט אין איה׹ ׀ֿךיהעךדיגעך ׹יכ- 


טונג, זא־ל זי הא֞בען איהם נא֞כגעקו֌קט? עך הא־ט עם . 


נים געקענט דענקען. געבענדיג איה׹ די מיכעלע הא־ט 
עך בעמעךקם אויף איה׹ ׀ֿיננעך דעם מ׹וי-׹ינג (טבעת 
קידושין), וועלבע איגנטעךעסע קען זי הא֞נען ׀ֿאַך איהם 
׀ֿאַך אַן או֌נבעקאַנטען יונגען מאַן, װען זי אין ׀ֿעך- 


הייךאַמה ? איבעךינענס הא־ט עך געשיינם זיך וייניג ׊ו֌ . 
קימעךן או֌ם דעם און איז גלייכגילטיג געגאַנגען זיין - 


וועג,--- 
א 
* * 
עס זיינען אַװעק שוויי מא֞נאַטה זייט יענעם א֞בענד, 
אין וועלכען דעך בא־ל הא־ט שטאַטגע׀ֿונדען, דא֞ס איז 
געווען אַ זו֌נטא֞ג נא־כמימא־ג, אין אַ שעהן מעבליךמען 


28 


עבט 


גן באט 


03 5 
וס 
0 ׀ֿךא֞נטיךו֌ם איז זי געזעסען או֌ן הא־ט געבלעטעךט אַן ש 

אַלבו֌ם. דעך װא֞ס הא־ט זי געועהן יענעם א֞בענד אויף'×¥ 
בא־ל הא־ט געקענט בעמעךקען אין איה׹ אַ ׀ֿעךענךע- 
׹ונג--ךעך שמייבעל, װא֞ס איו ׀ֿךיהעך געלעגען אין 
די װינקעל ׀ֿון איהךע לי׀ען, הא־ט יע׊ם אויסגעדךיקט 
אַ גךינגען שמעךץ ; די ליבטיגע, לאַכענדע אויגען זיינען | 
עמװא֞ס דונקעלעך געװא֞ךען; אין איה׹ בליק אי גע+ / 
לעגען ךעך ועלבעך ךייץ ׀ֿון ׀ֿךיהעך, מעהך נישט אַ. / 
גךינגע שאַך׀ֿקײט, ע׀עם אַזוֹי װי אַ גךינגע מעלאַנבא֞- 
ליע הא־ט זיך אין איהט אַךיינגע'גנב'עט, מען הא־ט עס 
א֞בֿעך קוים געקענט בעמעךקען או֌ן װוי׹קליך הא־ט עס 
קיינעך ניט בעמעךקט.... 
זי הא־ט אַךיבעךגעמישט אייניגע בילדעך או֌ן הא־ט זיך 
׀ֿעךקו֌קט אויף איינעם ׀ֿו֌ן זיי, עם הא־ט געשיינם אַו זײ | 
הא־ט געקו֌קט גלייכגילמיג אױף דעם בילד, א֞בעך זיך | 
בעסעך ׊ו֌קו֌קענדיג הא־ט מען געקענט זעהן, אַז איהךע 
געזיכטס׊יגע דךיקען אוים אַ זעלמזאַמען, אינעךליכען 
גע׀ֿיהל, 
אין אַ וילע אַךו֌ם הא־ט ×± זיך אױ׀ֿגעהײבען ׀ֿו֌ן 
איה׹ ׀֌לאַץ או֌ן איז אַךײן אין ׊וויימען ׊ימעך; אין 
כעד-ךו֌ם, אויף אַ זױבעךעך, ׹יין-בעךעקטעך בעט איז 
געלעגען איה׹ מאַן או֌ן הא־ט געשלא֞׀ֿען, זי איז געבלי- 
בען שטעהן אין טהי׹, האַלטענדיג איין האַנד א֞נגע- 
| ש׀ֿאַךט אין דעך חויך א־ן װאַנד, די ׊ווייטע אַךא֞בגעלא֞וען, 
זי הא־ט געקו֌קט אויף איה׹ מאַן או֌ן הא־ט זיך ׀ֿעךטךאַכט, 
׀ֿון װא֞ס הא־ט זי געמךאַכט! ע׀עם ׀ֿךעמדע ךעיונות, 
׀ֿעךשיעדענע עךינעךו֌נגען הא֞בען זיך געמישט אין איה׹ 
קא֞׀ֿ. זױ הא־ם זיך עךינעךט א־ן דעם טא־ג ׀ֿו֌ן איה׹ 
חתונה ; איה׹ הא־ט זיך געךאַכט, אַז זי איז איה׹ מאַן. 
| ניט אַזױ איבעךגעגעכען װי דאַן, אַז זי ליעבט איהם ניט' 


2 י 
4,ס | 29 


1 


א 


אַזױ אױ׀ֿךיכטיג וי מיט אינינע מא֞נאַטה ׊ו֌ךיק, ׊ו֌ 
גלייכעך שיים הא־ט זיך אין איהךע געדאַנקען אַךיינגע?- 


! גנב'ט אַ גךינגעך ׊װײ׀ֿעל: אוב זי הא־ט איהם װען עס 


איז ווי׹קליך עךנסט געליעבט? עס הא־ט איה׹ יע׊ט 
געשיינט, אַז זי הא־ט זיך מים איהם ׀ֿעךבו֌נךען מעהך 
אוים זיימיגע אינטעךעסען אַלֹםס אױם ךיינעך ליעבע. 
ע׀עס הא־ט זי דאַן יא־ געהאַט אַ סימ׀אַמהי ׊ו֌ איהם, 
אַ ׀ֿךײנדשאַ׀ֿט, אַנ'אַךט ליעבכע; א֞בעך יע׊ט הא־ם זי 
אַלײן נים געװאו֌סט װא֞ס ׀ֿאַך אַ נא֞מען זי זא־ל געבען 
דעם ׀ֿךיהעךדיגען גע׀ֿיהל, אױך יע׊ט איז זי איהם 
געווען ט׹יי, הא־ט זיך גע׊ייגט ׊ו֌ איהם ׀ֿךינדליך; 
איה׹ איו א֞בעך, זא־ ׊ו֌ זא֞גען, געװען שװעך דיוע 
׀ֿךײנדשאַ׀ֿט, דיזע ט׹ייהייט איהם יע׊ם ׊ו֌ ׊ייגען. 

זי הא־ט עס ׀ֿון דעסטוועגען יא־ נעמהא֞ן או֌ן זי ׀ֿלעגט 
זיך ׀ֿיהלען ׊ו֌׀ֿךידען מים דיזעך האַנדלונג, וועלבע ×± 
הא־ט אַנעךקענט אַלם איה׹ ׀׀ֿליכט, זי ׀ֿלענט זין 
שמא֞לץ דעךויף ; ׀ֿלעגט זיך בעמךאַכטען אַלס זיעגעךין ; 
וועמען ׀ֿלעגט זי בעזיעגען ? איהךע אייגענע גע׀ֿיהלען... 

א֞ט דא֞ס הא־ט זי געטךאַכט או֌ן שוועך איז איה- גע- 
װא֞ךען אויף'ן האַך׊ען, זי הא־ט געבֿײנקט נא־ך עמװא֞ס, 
זױ הא־ט גע׀ֿיהלט אַ זעהנוכט, איה׹ האַךץ הא־ט גע- 
שמאַכטעםט נא־ך עטװא֞ס או֌נבעקאַנטעס, װא֞ס אין ךא֞ס 
געװען! ×± הא־ט עם אַליין נים געװאו֌סט או֌ן ׀ֿילײכט 
הא־ט זי עס ניט געװא֞לט װיםעןי:י. 

א * 

נא־ך אַ ׀א֞ך מא֞נאַטען זיינען ׀ֿעךלא֞׀ֿען. אין זיין 
איינזאַמען ׊ימעך אויף'ן בעם איז (עך" געזעסען ךעם 
קא֞׀ א֞נגעש׀֌אַךט אױף די הענך או֌ן הא־ט געטךאַכט, 

איז עך דא֞ס ךעך געװנטעך, בעךאַכטעך מענש ׀ֿון 
׀ֿךיהעך ? ואו֌ איז אַהינגעקו֌מען זיין ׀ֿעסטעך כאךאַק- 


שי טי יי יי 


+= 10 


כבא) 


: 


שא" 


מעך, זיין קאַלטע איבעךלייגונג  ?‏ ׀ֿעךשװאו֌נדען, אַלעס 
׀עךשוואונדען ! אויף'ן הימעל ׊יהען די שװאַך׊ע װא־ל- 
קען, גלייך : הו֌נגעךיגע ׹ויב- ׀ֿױנעל, או֌ן גלייך וי די 
װא֞לקען ׊יהען זיך אין זיין מוח די שװאַך׊ע געדאַנקען, 
או֌ן יעךעך געדאַנק, װא֞ס שיהט זיך אַװעק, נעהמט מיף 
אַ טהייל ׀ֿון זיין האַךץ, אַ טהייל ׀ֿון זיין לעבען, ×¢ 
קו֌קט אַךױם אױף דעך גאַס: דעך גע ׊ו֌שמז בי 
דעד װינטעך געהט אַװעק או֌ן דעך ׀ֿךיהלינג קו֌מם 
באַלד א־ן, די זו֌ן װעט א֞נװאַךעמען די עךך און טױזענ- 
דעך ׀ֿךישע בלו֌מען וועלען אַיױסבליחען ׀ֿו֌ן איה׹ שוים, 
אויך אין זיין העךץ װיל עס װעךען ׀ֿך:הלינ;, מו'זע:דעך 
נייע גע׀ֿיהלען ליגען אין איה׹ בעהא֞לטען. א֞בעך 
זיין העךץ דאַךף הא֞בען א זו֌ן, װא֞ס אל ךיוע גע׀ֿיהלען 
אַךױסקוסען ׀ֿו֌ן איה׹, און דיוע זון קען נא֞ך זיין--זי... 
בײ ךעם געךאַנק איז עך אױ׀ֿגעש׀ךונגען:- זי... 
װא֞ס׀ֿאַך א ךעכט הא־ט עך געהאַט ׀ֿון איה׹ ׊ו֌ דענ- 
קען? זי איו ׀ֿעךהײךאַטה או֌ן װא֞ס ׀ֿעךלאַנגט עֶך? 
מים ;לגע ׀ֿעךשטאַכענע אייגען קען עך קו֌קען איה- 
מאַן גלייך אין געויכט, איהם זא֞גענךיג, אַז עך איז זיין 
בעסטעך גו֌מעך ׀ךינד ? װי קען עך עס איהם זא֞נען, 
עהיענד עך קו֌קט אױיף זיין ׀ֿךױ מים אַיעלכע שמאַכ/ 
נדע בליקען ? א֞בעך װא֞ס ׀ֿאַך אַ ׀ֿעךבךעכען אי 
דאס ? עך ליעבט זי דא־ך נים או֌ם איהם ׊ו֌ זיין אַ שונא ; 
ך ליעכט זי אײנ׀ֿאַך דעך׀ֿאַך, יל ×¢- ליעכט 
ליעבע, א֞ךעך די נאַטיך װוייס ניט ׀ֿון קיינע ׀ֿא֞ךגע- 
שךיבענע געוע׊ע: דאַן, אלם עך ׀ֿלעגט שו זי י קומען 
אין ׀ֿדעגט זי וועלען או֌מאַדמען, איז עך דען ניט גי 
׊ו֌ אויה׹ מאַן דעך ועלבעך נוטעך ׀ֿךײנד װי בע ך 
׀ֿלעגט עך זיך אַלין ניט מאַכען קיין ׀ֿא֞ךװיך׀ֿע ׀ֿאַ- 


ך 


יֶ 
1 
Ö° 


: 


2 
8 


0 6 


זיינע געךאַנקען, װא֞ס הא֞בען געװא֞לט אַךיבעךטךעטען 
דעם גךענעץ ׀ֿון דעם טכעת קידושין? יא־: או֌ן דא־ך 
הא־ט עך זי געליעבט, געליעבט ביז ׊ו֌ם ואַהנױן. זי 
הא־ט איהם געזא֞גט, אַז זי װויל בלייבען שטאַ-×§, זי װיל 
;עגעף", עך הא־ט גו֌ט ׀ֿעךשטאַנען אַז ךא֞ס מיינט: 
נא־ב זיט נן די ׀ֿא֞ךאיךטהײלע ׀ֿון ךעך װעלט, ׀ֿא֞לגען 
די ׀ֿךײיגך אזן בלייבען טדיי ךעם מאַן, וועלבען זי ליעבמ 
נים מעהך. איהם האט זי געהײכען זיך אַךױסשלא֞נען 
׀ֿון כא֞׀ אַלע נאַךעשקייטען או֌ן הא־ט איהם ׀ֿעךבא֞טען 
זא־.אַך ׊ו֌ איה- אין הױז ׊ו֌ קו֌מען... הא־ט זױ עס גע- 
בהא־ן דע-׀ֿאַך ווייל זי הא־ט איהם ניט געליעכט ? נין ! 


עך הא־ט געהעךט ד׹י ׊ובךא֞בענע שטימע מיט װעלכעך. 


זי הא־ט אַדױ׀געךעדט דיוע װעך׀עך און עך הא־ט ×± 
׀ֿעךגעטעךט. עך הא־ט זי ׀ֿעךגעטעךט או֌ן גע 
העכעך, דעך׀ֿאַד װייל זי הא־ט איהם ×€Ö¿×¢-בא֞טע 
עהן; עך הא־ט זיך בעשלא֞סען נים מעהך ׊ו֌ געו 
עך נא֞ס, װאו֌ זײ וא֞הנען א֞בעך װי געךן װא־לט עך 
באטש נא־ך איין מא־ל אױף אֵיהך אַ קוק גא־הן או֌ן 
דאַן..., דאַן אויסגעהן ׀ֿאַך ליעבע!ייייי. 

א + 

אין איינע ׀ֿון די שעהנע ׀ֿךיהלינגס-נעכט האט מען 
געקענט זעהען אַ װו֌ננען מאַן אַךו֌מגעהענדיג ׊ו֌מישט 


אין גאס, זיינע הא־׹ זיינען געווען ניט ׀ֿעךקאַמם, ךא֞ס 


געױכט בלייך או֌ן ׹י בליקען מעלאַנכא֞ליש, עך הא־ט 
זיך געשיינט ׀ֿאַך יעמאַנדען ׊ו֌ היטען או֌ן הא־ט יעךען 
אויגענבליק געװא֞ך׀ֿען אַ בליק אויף די הייזעך ׀ֿון דעך 


׊ווייטעך זייט נאַס, ׀לו׊לונג הא־ם עך אױסגעשא֞סען אַ. 


געלעכטעך, הא־ט זיך ׀ֿעךקײכט או֌ן איז גע׀ֿאַלען; 
מענשען זיינען ׊ו֌זאַמענגעלא֞׀ֿען אויף דעם בייז ואו֌נ= 


ן֮ 
5 7 22 : 


שׁמיא? 


ךעך! מען הא־ט אי־הם אַ ךעכטע שייט געמינטעךט או֌ן 


ענדליך אַװעקגע׀ֿיהךט אין הא֞ס׀יטאַל, 

׊ו֌ דעךזעלבעך שיים איו אין איינע ׀ֿו֌ן די הייזעך, 
אויף וועלבע ךעך יו֌נגעך מאַן הא־ט געקוקט, גע׀ֿאַלען 
אין א֞הנמאַכט אַ יונגע ׀ֿךױ, אַ שװאַנגעךע, שטעהענךיג 
ביי אַ ׀ֿענסטעך, גא־׹ ׀לו׊לונג, זי הא־ט דעמועלבען 

נך מ׀יל געווען אַ טױטעם קינד או֌ן איז געבליבען 
× ×§.... 

דא֞ס איז דעך טךויעךיגעך סוף ׀ֿון ךעך ליעבעסגע- 
שיכטע, טךויעךיג, זעהך. טךויעךיג ! אַכעך װי או֌נגעהיי- 
עך נאַךיש! װעך הא־ט זײי דען ניט געלא֞וען 1:::, 


0 | 
 ןיג‎ 23 


5 


8 


/ 
אס 


6 


אויס מיין טאנעבוך. 


' וד בין אױ׀ֿגעשטאַנען מיט זא֞נען-אױ׀ֿײ 
שׁ֞ גאַנג, הא־ב זיך גיך א֞נגעטהא֞ן או֌ן כא֞מש 
איך הא־ב געזעהן, אַז דעך מא־ג װעם זיין 
אַ הייסעך, ׀ֿונדעסטװעגען בין איך גע- 


נאַס הא־ב איך געקױ׀ֿט אַ ׊ייטו֌נג, הא־ב דו֌ךכגעקו֌קט 
אַלע {װא֞נטס" או֌ן הא־ב גענו֌מען מאַךשיךען ׊ו֌ איינעם 
׀ֿון די א֞נגעגעבענע ׀לע׊עך, װאו֌ מען ׀ֿעךלאַנגט אַך? 
בייטעך, געהענדיג הא֞בֿ איך געטךאַכט, אַז איך װעל 


געווים זיין דעך עךסמעך, װא֞ס װיל אַװי שטאַךק עסען 


או֌ן איילט זיך דעך׀ֿא֞ך ׊ו֌ קו֌מען ׀ֿךיה, א֞בעך איך הא־ב 
געהאַט אַ טעות, איך הא־ב דא־׹ט א֞נגעטךא֞׀ֿען אַ ׀֌א֞ך 
מנינים ׀ֿו֌ן מיין סא֞ךט, ד,ה, הו֌נגעךיגע, נאַקעטע, ׀ֿאַך- 
הושכטע אַךבײטעך, איך הא־ב באַלד געװא֞לט געהן ׊ו֌ 
אַ ׊ווייטען ׀֌לאַץ, א֞בעך איך הא־ב איבעךגעמךאַכט, אַז 
ךא֞ךטען מוז אויך זיין דא֞ס ועלבע װי דא־. איך בין 
געבליבען שטעהן. איך הא־ב יעדען בעזו֌נדעך בעטךאַכט, 
זיך ‏ אינגעקו֌קט אין זייעךע ׀ֿעך׀ֿינסטעךטע ׀נים'עך, 
אויף וועלכע די נוים הא־ט אַךײי׀ֿגעלײגט איה׹ שװאַך׊ען 
זיגעל, איך הא־ב בעמעךקט װי איינעך דעם ׊װייטען 
קו֌קְט א־ן בייז, גלייך װי זי װא֞לטען זיך געווען אַלטע 


24 


גאַנגען אין װוינטעך מאַנטעל..., אויף דעך. 


כב? יי 


0 


יי 


שעך 


שונאים, אַך, איח׹ אךימע, ׀ֿעךנאַךטע אַךבײטעך, הא־ב 
איך געמךאַכט, איה׹ וייסם ניט אױף װעמען ׊ו֌ זי 
בייז, איה׹ ווייסט ניט װעך עס הא־ט אייך געבךאַכט ׊ו֌ 
אַזאַ טךויעךיגען ׊ו֌שטאַנד.... 

דעך װאַךטען הא־ם מיך געעךנעךט או֌ן נא־ך מעהך 
בין איך געװא֞ךען בייז, װען איך הא־ב בעטךאַכט, װי 
מענשען װא֞ס וילען אַךבײטען או֌ן געניסען ׀ֿון זייעך 
אַךבײט--אַועלכע מענשען מווען נא֞ך שטעהן או֌ן װאַך- 
מען ביו מען װעם זי עךלױבען ׊ו֌ אַךבײטע ען. ענדליך 
הא־בטן מי׹ זיך דעךװאַךט, עס הא־ט געוויסעלט זיבען 
או֌ן דעך ׀ֿא֞ךמאַן איו געקו֌מען, דא֞ס איז געווען אַ ךויײ 
טעך, א֞׀֌גע׀ֿךעסענעך, ׀ֿאַךטךעמ׀֌עװעטעך דב׹ אח׹, 
עך הא־ט זיך אַנידעךגעשטעלט אויף'ן בךיקעל ׀ֿון ×€Ö¿×¢×§- 
מא־׹י או֌ן הא־ט אונז געגו֌מען בעקו֌קען מיט זיינע ינע 
׀ֿאַךשיכוך' טע אויגעלעך, אַקוךאַם וי אַ א֞׀ֿי׊יך בֿעקו֌ 
זיין ךא֞טע ׀א֞לךאַטען די הענד הא־ט עך געהאַלטען אי 
די הויזען ׀֌אַקעמס או֌ן זיין גא֞לדענע קייטעל הא־ט זיך 
אַךױמגעזעהן, עך הא־ט געקוקט מיט גדלות, מיט ׊ו֌׀ֿךי- 
ךענהייט,, מיט ׀ֿעךג עניגען אין יענעם אוגענבליק הא־ט 
עך זיך גע׀ֿיהלט העכעך, גךעסעך ׀ֿון ׹י אַלע, אױף 
וועמען עך הא־ט געקו֌קט. מיך הא־ט געעקעלט א֞נ׊וועהן 
די חוי-'שע שו׹ה ׀ֿון אַואַ ניךעךיגע ב׹יאה. איך הא־ב 
מעהך געקוקט א וויף די אַךבײמעך, אַך, װי׀ֿיעל איך הא־ב 
געלעוע ען אין ויעךע געױכטעך, אין ייעךע מיענען! 
הא֞׀ֿענונג, עךװאַךמו֌נג, שךעק או֌ן ׀ֿעך׊װײ׀ֿלונג.. 


יעךע- הא־ט געקו֌קט אויף'ן ׀ֿא֞ךמאַן או֌ן זייעךע בליקע 
ט : ( 


האבען אױיסגעדךיקט אַ געכעט ׊ו֌ איהם, איך הא־ב גע- 
ועהן װי יעדעך. װיל איהם גע׀ֿעלען װעךען או֌ם ׊ו֌ 
קךיעגען דעס לאַנג געויבטען שטיקעל ב׹וים, ווען זי 


55 


| = זי 


)בה / באט 


02 
0 װא֞לטען געקענט אויף דעם אױיגענבליק, דו֌ךך אַ כישוף 
(* = װעךען גךעכעך, ךױטעך, שענעך װא֞לטען זי געװים 
א֞׀געגעבען אַ װא־ך װייךזשעם ׀ֿאַך דעך סגולה, אַבי 
נא֞ך ׊ו֌ קךיעגען אַךבײט, 

איך הא־ב געלעזען ׹י ׀ֿינסטעךע געדאַנקען ׀ֿון זייעךע 
×§×¢×€--טא֞מעך קךיעגט מען קין אַךבײט ניט או֌ן אין 
דעך היים איז קךאַנק די ׀ֿךױ, אַ קינד, ניטא־ קיין ב׹וים, 
קיין דא־קטא־׹, קיין מעדי׊ין, ךענט קו֌מט או֌ן דעך 
לענדלא֞ךד סטךאַשעט אַךױס׊ואװאַך׀ֿען ׀ֿו֌ן די׹ה, או֌ן 
אַנדעךע אַ זעלכע טךויעךיגע ׊ושטענךע, מיט ועלכע 
עס איז ׀ֿו֌ל דעם אַךבײטעךם לעבען. 

ווען דעך ׀ֿא֞ךמאַן הא־ט יעדען בעזונדעך בעטךאַכט 
׀ֿון קא֞׀֌ ביז ׹י ׀ֿיס, הא־ט עך ענדליך אַ װאו֌נק געטהא֞ן 
׊ו֌ ד׹יי ׀ֿון או֌נז. נאַטיךליך הא־ט עך אויסגעקליבען די 
שטאַךקסטע, עך הא־ט געהאַט ךעכט, אַז מען קױ׀ֿט 
סחוךה דאַךף מען זעהן װא֞ס ביליגעך או֌ן װא֞ס בעסעך 
עס ׊ו֌ ×§×±×€Ö¿×¢. מיט אַךא֞בגעלא֞זענע ×§×¢×€ זינען ׹י 
איבעךיגע אַװעק אין ׀ֿעךשידענע זייטען. איך בין אויך 
אַװעק אױ׀ֿגעךעגט, אין כעסו... 

איך בין געקו֌מען ׊ו֌ךיק ׊ו֌ מיין װא־הנונג. אַךױ׀ֿגעהן 
אין שטו֌ב הא־ט זיך ע׀עס ניט געװא֞לט. איך בין שולךיג 
׀ֿאַך אַ ׀א֞ך מא־נאט ךענט או֌ן ׹י מיסים װעט מאַכען 
אַ זױעךע מינע, איך קען זי נים ׀ֿאַךדײנקען ׹י בלייבע, 
׀ֿעךהא֞ךעװעטע, ךא֞׀֌עלט ׀ֿעךשקלאַ׀ֿטע מיסים, זי ׀לא֞נט 
זיך אויך, דעך לענדלא֞ךד לא־זט זי אויך נים ךו֌הען---- 

מי׹ אי געװא֞ךען מא֞ךנע ׊ו֌ מו֌טה. דעך טא־ג איז 
הייס או֌ן דעך וינטעך מאַנטעל ליעגט מי׹ אױף די 
׀ליי׊עס, דעך הונגעך װאויעט אין מא֞גען אַװױי װי אַ 
הונגעךיג עך װא֞לף, די שיך קו֌קען מיך א־ן אַזױ או֌מעטינ 


י א 
: -. 15 


שקךא"? 


מיט זייעךע א֞׀ֿענע מיילעך אַקו֌ךאַט װי אַ ׀א֞ך זשאַבעם 
׀ֿון אַן אױסגעטךיקענטען זומ׀ף, װא֞ס מהו֌ט מען? 
וואו֌הין אַנטלױ׀ֿט מען ? וואו֌הין אַנטלױ׀ֿט מען ׀ֿו֌ן זיך 
אַלײין  ?‏ מי׹ אי געװא֞ךען ענג... ךו֌נד או֌ן אַךום די 
הויכע, שװאַך׊ע ׀֌ךא֞׀֌יטעם מיט די ׀ֿײעך עסקיי׀ס 
אַװױ װי די מו֌ךמעס, או֌ן אַלע אַזוֹי גלייך אין מא־ם, 
אַקו֌ךאַט װי זיי װא֞לטען געווען אױסגעטא֞קט ׀ֿון איין 
האַנד... ׀ֿאַך יעדעך הויז שטעהט אַ באַךעל, אַזױי וי 
ביי די ךייכע שטעהן די גךינע, ׀ֿאַנאַנדעךגעװאַקסענע 
בוימעך אונטעך ׹י ׀ֿענסטעך, (ניט קיין שלעכטעך 
חילוק, האַ ?...) מי׹ אין געװא֞ךען ענג או֌ן איך הא־ב 
גע׀ֿיהלט, אַז איך װעל שטעהן נא־ך אַ ׀א֞ך מינו֌מען 
וו֌על איך ועךען דעךשטיקט... | 

אַלםס װא֞ס איך הא־ב געזעהן אַךו֌ם זיך הא־ט מי׹ 
אױסגעקו֌קט װי איין לאַנגע, ךיקע, שמאַךק ׀ֿעך׀ֿלא֞ב- 
מענע שמךיק, װא֞ס הא־ט זיך א֞נגעהױבען אַךו֌מ׊ו֌אװיק- 


- לען אַךו֌ם מיין האַלז, או֌ן,... איך הא־ב גענומען געהן... 


איך געה, ענדליך, אַז איך הא־ב מיך אַךו֌ם געקו֌קט, הא־ב 
איך דעךזעהן אַז איך בין אַ׀֌טאו֌ן, א֮ין גאַס איז שטיל, 
ווען ניט ווען ׀ֿא֞הךט ׀ֿאַךבײ אַ מילך מאַן או֌ן קלאַ׀ט 
מיט זיינע בלעכעךנע קענדלעך, די שעהנע הייזעך זיינען 
נא־ך ׀ֿעךמאַכט, די שוועךע, זייךענע נאַךדינען אין ׹י 
גךויסע, לו׀ֿטיגע ׊ימעך או֌ן אין זייד ׀ֿעך׀ו׊טע בעמען 
שלא֞׀ֿען זיך גאַנץ ךו֌היג די ךייכע בעל הבתים... 
ענדליך בין איך א֞נגעקו֌מען ׊ו֌ם ׊ענטךאַל ׀אַךק או֌ן 
איך בין אַךין אין דעם גךויסען, ׀ךעכטיגען גא֞ךמען, 


די ׀ֿױגעלעך הא֞בען מיך בעגךיסט מיט אַ מא֞ךגען-ליעך. 


או֌ן דאַן הא־ב איך זיך איבעך׊ייגט, אַן די נאַמו֌ך איו 
מקבל ׀֌נים דעם הו֌נגעךיגען אַזױ װי דעם ואַמען, ךעם 


37 


עב 


א א ׹ אי יט 


: 
/ 


++ 


279 


0 ךייכען װי דעם בעטלעך---אַלע זיינען ביי איה׹ גלייכע ש 
יחסנים, | | 
איך בין געלא֞׀ֿען אַלץ וויימעך או֌ן ווייטעך אין גא־׹- 
מען אַךיין, או֌ן ווייסט איה׹ ווֹאַךו֌ם ? ווייל איך הא־ב 
געװא֞לט גע׀ֿינען אַ װינקעלע, ואו֌ די אייזעךנע האַנד 
׀ֿו֌ן דעך ׊יוויליזאַ׊יא֞ן ךו֌הט ניט, איך הא־ב געװא֞לט א 
וויילע ׀ֿעךגעסען אויף דעך גאַנ׊עך וועלט או֌ן אױף 
איהךע גו֌טע, ׀ֿךומע, געבילךעטע, קלוגע, ווייכהעך׊ינע 
מענשעז, יא־, איך זא־ג דעם אמת, איך הא־ב געװא֞לט 
׀ֿעךגעסען אויף דעך וועלט, זא־גא- אויף מיינע בךיךעך, 
אויף די א֞יעמע, עלענדע, געקװעלטע א֞בעך האַךטנע- 
קיגע שקלאַ׀ֿען-.. / 
דעך שטן איו מי׹ א֞בעך געשמאַנען אין וועג. איך 
הא־ב א֞נגעטךא֞׀ֿען מענשען--א֞בעך ווייסט איה׹ וועלכע 
מענשען ? א֞׀֌גע׀ֿךעסענע, ךויטע, גךא֞בע, ךייכע מענ- 
שען. אין מהייעךע עקי׀אַזשען זיינען זי אַךו֌מגע׀ֿא֞ךען--, 
ניין, די ׀ֿעךך, די גו֌מע, שטילע, ׊ו֌׀ֿךיעךענע ׀ֿעךך { 
הא֞בען זי גע׀ֿיהךט... או֌ן זי זיינען זיך געועסען ׊ו֌- 
ש׀ךיי או֌ן הא֞בען געךויכעךט האַװאַנאַ סיגאַךען. או֌ן 
זיי, ׹י ךייכע מענשען, הא֞בען מיך א֞נגעקו֌קט ׀ֿאַךבײה 
׀ֿא֞הךענךיג מיט אַ ׊ו׀ֿךיעדענעם שמייבעלע, אין װועל- 
כען איך הא־ב געלעזען די װעךטעך : {דו קבשן, שלע׀עך, 
שקלאַף, װי קו֌מסטו אַהעך ! דא־ איז או֌נועך א֞ךט, מי׹ 
מעגען הא־ שע׀ען ׹י ׀ֿךישע גן עךן לו֌׀ֿט, א֞בעך ניט 
דו֌ זֵ" זי זיינען אַװעקגע׀ֿא֞הךען װייטעך, או֌ן איך הא־ב 
גענו֌מען געהןי-יי | 
| א֞בעך אַלץ זעה איך נא־ך ניט די ׀ֿךײע נאַטו֌ך ! איבע- 
׹א־ל אַזא֞ הייליגע א֞ךדנו֌נג: גךינע ביינק ׊ו֌ם זי׊ען, 
אױסגע׀ֿלאַסטעךטע וועגען ׀ֿאַך בייסיקלעך או֌ן עקיד 
׀֌אַזשען, אויסגעמויעךטע טויעךן או֌ן טךע׀ען; סטאַטועם, 


: דיא 
׊8-- : 1 


טג 


׀ֿא֞נטאַנען, אויסגעזע׊טע בלו֌מען, די לא֞נקעס ׀ֿעך׊אַמט 
מיט ד׹א־ט או֌ן דא֞ס שמעקט דא־ך אַלץ מיט מענשליכע 
אַךבײם,... איך הא־ב גענו֌מען ווייטעך געהן, איך הא־ב 
דעךזעהן אַ באַךג, בין אויף איהם אַךױ׀ֿגעגאַנגען או֌ן 
אַךא֞׀֌נעהענדיג ׊ו֌ם ׊װייטען ייט הא־ב איך ענדליך 
גע׀ֿו֌נען מיין געזוכטען ׀לאַץ, איך הא־ב זיך אַךו֌מגע- 
קו֌קט אין אַלע זימען ׊ו֌ זעהן אױב איך בין אַלין, 
דען איך הא־ב גע׊װײ׀ֿעלט אױב מען קען גע׀ֿינען אַ 
ווינקעל, וואו֌ מען זא־ל קענען זיין אַלײין או֌ן ׀ֿעךגעסען 
אויף אַלץ.... א֞בעך ׹ונד או֌ן אַךו֌ם הא־ב איך געועהן 
די ׀ֿךײע, אונבע׊וואונגענע נאַמו֌ך, איך הא־ב ׀ֿךײ 
אױ׀ֿגעאַטהעמט, 

אַך, װי שעהן, יי ׀ךעכטיג, װי בע׊ויבעךנד אַלץ 
אַךו֌ם מי׹ הא־ט אויסגעזעהן! גךינע בעךנלאַך בעקךוינט 
מיט יו֌נגע בוימלעך, װא֞ס הא֞בען נא־ך געטךא֞גען אויף 


, זיך זייעךע דו֌׀ֿטענדע בליהו֌נגען ; דינע ׊ווייגלעך, דו֌ךך 


= י 


' וועלכע די שטךאַהלען ׀ֿו֌ן דעך זו֌ן הא֞בען זיך ךו֌ךבנע- 


׀ֿלא֞כטען, די ׀ֿײיגעלעך זיינען אַךומגעש׀ךוננען ׀ֿו֌ן איין 
א֞ךט ׊ו֌ם ׊וייטען או֌ן הא֞בען גע׀י׀טשעם, געוו֌נגען 
אזוי ‏ שעהן, אַזױ זים, אַװי ׀ֿךײלעך, אַז ׊ו֌ מי׹ װא־לם 
אין יענעך מינו֌ט געקו֌מען אַן א֞ךקעסטעך מויק ׀ֿון אַ 
קייזעךליכען טהעאַטעך או֌ן װא־לט מי׹ א֞נגעבא֞מען ׊ו֌ 
העךען אַ סימ׀ֿא֞ניע ׀ֿו֌ן איינעם ׀ֿון די וועלט בעךיהמ- 
טע מוזיקעך, װא־לם איך זיי גאַנץ געווים געהייסען ׊ו֌ךיק 
געהן אין זייעך ךו֌ה, 

יעךע מוךאַשקעלע, יעךע ׀ֿליגעלע, יעךע בלעטעלע, 
יעדעך ועמדעלע, יעדעך װא֞ך׊על הא־ט מי׹ געגעבען 
׀ֿעךגעניגען, או֌ן װעך ךעדט שוין די בלו֌מען ! די ׀ֿאַך- 
בענךייבע, ׀ֿאַנאַנדעךגעבליהטע, זאַנ׀ֿטע, גו֌מע שמילע 
בלו֌מען, זיי הא֞בען מיך א֞נגעקו֌קט אַזױי מילד, אַזױ 


39 8 


טג 2 


ליעבליך, נא־ך ליעבליכעך װי די שטעךן ׀ו֌ן הימעל, מיט 


זייעך בשמים'דיגען דו֌׀ֿט הא֞בען וי גן א ג אי 

׊עט מיין א֞ךימע, ךו֌ךשטיגע, ׀ֿעךשמאַכטע, דעךהי׊טע 
זעעלע ; זיי הא֞בען ׀ֿון איה׹ אַךא֞׀ֿגעגלעט דעם שטויב, 
װא֞ס די וועלט מיט איהךע מענשען, מיט זייעךע מעשים 
מובים הא֞בען אױף איה׹ אַךױ׀ֿגעשא֞טען זיי הא֞בען 
אין איה׹ אַךײנגעבלא֞זען אַ טהייל ׀ֿון זייעך לעבען און 
׀ֿו֌ן דעם הא־ט זיך מיין זעעלע א֞נגע׊ו֌נךען, א֞בעך מיט 
אַזאַ ‏ הייליגען, עדעלען, ליכטיגען ׀ֿײעךל, װא֞ס הא־ט 
זיך געהויבען אַלץ העכעך או֌ן העכעך או֌ן העכעך, ביז 
׊ו֌ם הימעל, ׊ווישען די בעךג או֌ן די בלומען או֌ן שווי- 
שען דעם גךינעם ג׹א־ז איז ךו֌היג גע׀ֿלא֞סען אַ זילבעך 
קלא֞הךע מייכעל או֌ן דעך שמילעך ווינטעלע הא־ט גע- 
קו֌סט די זילבעך קלא֞הךע טייכעל; או֌ן די טייכעל הא־ט 


אַ ׊יטעך נעמהא֞ן ׀ֿון דעם װינטעלס זיכען קו֌ם או֌ן . 


הא־ט זיך גענו֌מען קךייזלען, װי מחיה'׹יג עם אין געווען 


׊ו֌ שע׀ען די ׀ֿךישע לו׀ֿט, װא֞ס ׹י טייבעל הא־ט ׀ֿעךקש֞׊ . 


ש׀ךייט ! 

איך הא־ב זיך ׀ֿעךגעסען אויף דעך וועלט, יא־, ׀ֿעך 
געסען אױף אַלעס, א׀ילו אױף זיך אַלין, אױף מֵיי 
׊ו֌ 
ג׹א־ז, 


5 יט ש 


הו֌נגעך, אויף מיין ווינטעך מאַנטעל או֌ן אויף מיינע 
ךיסענע שיך, איך הא־ב זיך אַניךעךגעלײיגט אויף'ן 

אַלין, אין דעך געטליכעך שטילקייט, מיינע אױגען הא־: 
בען ניט געקענט זאַט וועךען א֞נקו֌קענדיג דעם ׀ךעכט יגען 
בילד, דעם האַךמא֞נישען בילד ׀ֿון דעך נאַמו֌ך, װא֞ס 
מעהך איך הא־ב געקו֌קט בין איך אַלץ מעהך בעגייסטעךט 
בע׊ויבעךט או֌ן ענמ׊יקט געװא֞ךען, איך האב געװא֞לט 
אַלעם או֌מאַךמען, ׊ו֌דךיקען ׊ו֌ם בךו֌סט או֌ן עס קושען 


או֌ן קושען אַזױ לאַנג, ביז איך װא־לט עס ׀ֿאךשלונגען ; 


5 


40 


וְ 
/ 
ו־ 
Öž 
ו֞֌ 
Öž 
×° 
: 
֞֌ 
1 
1 
Öž 
ו 


24 0 8 


יע /| 
1 ! 
/ 


1 


יט 


דאַן װא־לט איך זיך אַליין געקו֌שט און ׀ֿאַךשלו֌נגען ביז 
׀ֿון מי׹ װא־לט געװא֞ךעו אַ װא֞לקענדעל, אַ װינטעלע, 
אַ הויך, אַ חלום און איך װא־לט אַװעקגע׀ֿלױגען ווייט, 


ווייט,, ווייט דו֌ךך דעס ךיינעם עמהעך.... 


װי לאַנג איך בין אַזױ געזעסען ׀ֿאַך'חלום'ט וייס 
איך ניט. נא֞ך ׀לו׊לונג הא־ב איך דעך׀ֿיהלט װי ץמװא֞ס 
הא־ט מי׹ בעךיהךט, 

איך הא־ב זיך געשווינד או֌מגעקו֌קט או֌ן,, אַ וואונדעך ! 
איך הא־ב דעךוזעהן ׀ֿאַך זיך אַ געשטאַלט ׀ֿון אַ ׀ֿךױ, 
גיין, ניט קיין ׀ֿךױען געשטאַלט, נא֞ך אַ מלאַך, אַ הימ- 
לישעס װעוען, נא־ך עטװא֞ס העכעךעם װי אַ הימלישע 
וועוען איו דא֞ס געװען זי הא־ט אַךױ׀ֿגעלעגט איהךע 
׊אַךטע, ליליען-האַנד אויף מיין שולטעך או֌ן הא־ט מיך 
א֞נגעקו֌קט ליעבליך מיט איהךע ליבמיגע, נא֞לךענע בלי- 
קען. זי הא־ט מיך בע׊ויבעךט. אויך איך הא־ב זי א֞נגע- 
קו֌קט, א֞בעך ךיידען הא־ב איך ניט געקענט, 


אַך, װי געמליך זי הא־ט אויסגעועהען, אין איה׹ 


שנ ×¢×¢-ווייסען קליי׹ מים. דעך ךױטעך בֹלו֌ם אױףץ 
בךו֌םט ! איך . בין געװא֞ךען בעךוישט, איך הא־ב זיך 
׀ֿעךלױךען---מיין חומ׹ איז ׀ֿעךשואו֌נדען או֌ן איך בין 
געבליבען אַ נשמה אַלײן, או֌ן די נשמה הא־ט זיך טובל 


געווען אין איה׹ אַטהעם או֌ן איה׹ אַטהעם איז געווען 


זיסעך, וי דעך דו֌׀ֿט ׀ֿון אַלע בלומען אין איינעם, איך 
הא־ב ניט געקענט אױסךייךען קיין איינ׊ינעס װא֞ךט, 
הא־ב ניט געװאו֌סט װא֞ס איך זא־ל ךיידען. נא֞ך זי הא־ט 
זיך באַלד א֞׀֌געךו֌׀ֿען מיט אַ הימלישען שמייכעלע : 
גדעךקענסטו֌ מיך נים, ׀ֿךײנד ?" איך הא־ב זי א֞נגעקו֌קט 
נא־ך שאַך׀ֿעך או֌ן מיין האַךץ הא־ט א֞נגעהױַבען שטאַךק 


׊ו֌ שלא֞גען ! ;איך הא־ב דיך אין מיין לעבען ניט געועחען / 


אש 


אַכעך.... א֞בעך",... 


טע 


4 קיז 
: 


ו 


א 


דא֞ס הא֞בֿ איך אױסגעשטאַמעלט או֌ן בין געבליבען 
שמיל, זי הא־ט מיך א֞בעך שטאַךק ׊ו֌געדךיקט ׊ו֌ איה׹ 
בךו֌סט או֌ן איהךע ךא֞זען-לי׀ען הא֞בען געמו֌ךמעלט; 
,׀ֿךײנד, דא֞ס בין איך, דיין געליעבטע, ועלכע ךדו֌ הא֞סט 
קיינמא־ל ניט געזעהען או֌ן דא־ך ליעבסט דו֌ זי מיט דעם 
נאנ׊ען ׀ֿײעך ׀ֿון דיין זעעלע !",... או֌ן װי זי הא־ט די 
וועךטעך געענדיגט, הא־ט זי מיך נא־ך שטאַךקעך ׊ו֌גע- 
ד׹יקט ׊ו֌ איה׹ בךו֌סט, אויך איך הא־ב זי או֌מאַךעמט, 
או֌נזעךע לי׀ען הא֞בען זיך ׊ואַמענגעשלא֞סען או֌ן ׀ֿו֌ן 
או֌נועךע אויגען הא֞בען זיך אַ נא֞ס געטהא֞ן אַ שטךא֞ם 


- מךעךען, א֞בעך ׀ֿךײךען-ט-עךען, גךינגע טךעךען, װא֞ם 


מעהך זיי הא֞בען זיך געגא֞סען איו אַלץ גךינגעך או֌ן 
גךינגעך געװא֞ךען.:.. 

זי איז אױ׀ֿגעשטאַנען ׀ֿו֌ן ד׹'עךד, הא־ט מיך אַךו֌ם- 
גענו֌מען מיט איין האַנד או֌ן מיט דעך ׊וייטעך הא־ט 


זי זיך א֞נגעכאַ׀ט א־ן די שמךאַהלען ׀ֿון דעך זו֌ן, אין 


איין ‏ אויגענבליק זיינען מי׹ געווען ניט װייט ׀ֿון דעך 
ו֌ן אַלײן, זי הא־ט מי׹ געהייסען אַךא֞׀֌קו֌קען אויף ד׹'עךד, 


איך הא־ב זי גע׀ֿא֞לגט, או֌ן אַך ! װי שױדעךהאַ׀ֿט דעך - 


אַנבליק איז געווען ! איך הא־ב דעךועהען ךעם גאַנ׊ען 
׀ֿעךשקלאַ׀֌טען ׀ֿא֞לק, אין יעךעך שמא֞ךט, אין יעךעך 
דא֞ךף, אין יעךעך הייזעל הא־ב איך זיי געועהען, מיינע 
עלענדע בךידעך, או֌ן איך הא־ב א֞נגעהױבען ׊ו֌ וויינען. 
זי א֞בעך הא־ט מי׹ געהײיסען עטװא֞ס אַנדעךם מהא־ן 
או֌ן איך הא־ב זי גע׀ֿא֞לגש, איך הא־ב אַךױסגעךיסען מיין 
האַךץ ׀ֿו֌ן דעך בגךו֌סם או֌ן הא־ב זי אַ װא֞ךף געטהא֞ן 
אייף אַ ׹א־זיג- גא֞לךענעם װא֞לקען, װא֞ם אי אַךו֌מגע- 
שוואו֌מען אין דעך לו֌׀ֿט, 7 

׀ֿו֌ן מיין האַךץ הא֞בען זיך אַךױסגענא֞סען זי װאַךימע 


42 


ךא 


ס בי" 


ו֞֌ 


2 : 
אס 43 


גע׀ֿיהלען, גלייך װי זא֞נען-שטךאַהלען, או֌ן הא֞נען דעך- 
װאַךעמם די ׀ֿו֌ן ׊ךות דעך׀ךא֞ךענע העך׊עך ׀ֿון מיינע 
ליידענדע בךידעך אױיף דעך עךד, אין זייעךע העך׊עך 
הא־ט עךװאַכט די נאַמיךליכע לו֌סט ׊ו֌ם לעבען ׊ו֌ם 
גענוס, ׊ו֌ם ׀ֿעךגניגען, דא־ם הא־ט זי געבךאַכט ׊ו֌ם 
נא֞כדענקען איבעך זייעךע לײדען או֌ן דו֌ךך װעמען 
זי ליידען, זיי הא֞בען מעחך ניט נים געש׀יגען אין 
׀֌נים ׀ֿון זייעךע װאַהךע ׀ֿךײנך, ׀ֿון זייעךע לעהךעך, 
װא֞ס הא֞כען זיי געהייסען אַךא֞׀֌װאַך׀ֿען ׀ון זיך דעם 
טױזענדיא֞הךיגען יא־ך ׀ֿון שקלאַ׀ֿעךײ, זיי הא֞בען ׊וגע- 
העךט די הייליגע לעהךע ׀ו֌ן ׀ֿךײהײט או֌ן מענשענ- 
ךעכטע, באַלד האַבען זי זיך ׀ֿעךאײניגט---אַלע לייךענדע 


זיינען געװא֞ךען איין נאַ׊יא֞ן, או֌נשטעך ךעם נא֞מען 


{מענשען", 


זיי הא֞בען זיך עךחויבען געגען זייעךע או֌נטעךדךיקעך 
או֌ן באַלד הא־ב איך געועהען װי קיךכען, ׀֌אַלאַ׊ען, 
געךיכטס-הייזעך, טו֌ךמעס זיינען ׊וואַמענגע׀ֿאַלען מימ 
אַ געװאַלטיגען קךאַך או֌ן אונטעך זייעךע חוךבות זיינען 
בעגךא֞בען געװא֞ךען די, װא֞ס הא֞בען אַזױ לאַנג או֌ן אַזױ 
באַךבאַךיש געמאַךטעךט דא֞ס א֞ךימע ׀ֿא֞לק. די אין 
שקלאַ׀ֿעךײ זייט טויזענדעך יא֞הךען ׀ֿעךזונקענע מענש- 
הייט הא־ט זיך בע׀ֿךײט, באַלך הא־ט זיך די עךד ׀ֿעך- 
װאַנךעלט אין אַ גן-עךן מיט שיינע הייזלעך, געךטנעך, 


לא֞נקעס, טייבלעך, או֌ן אין ךיעזען גךויסען וועלט גן-. 


עדן הא֞כען אַךו֌מגעש׀אַ׊יךש מיינע בךידעך, 

{סיי, ‏ געד אַאוט !" הא־ב איך ׀לו׊לונג דעךהעךט אַ 
גךא֞בע שמימע, איך הא־ב אַ ׊יטעך געמהא֞ן או֌ן אַז איך 
הא־ב זיך אַךו֌מגעקו֌קט ׊ו֌ זעהען װעך עס ךעךט שו מי׹, 
אי מי׹ ׀ֿינסטעך געװא֞ךען אין די אױגען, איך הא־ב 


טג 


דעךועהן, אַז איך ליענ אױףן ג׹א־ן או֌ן נעבען מי׹ 
שמעהט אַ קײ׀ֿעל ווהיסקי אין אַ בלויען ךא֞ק או֌ן הייסט 
מי׹ נעהמען דעם ד׹ך, (מען מא־׹ אויף'ן ג׹א־ז ניט לי- 
גען או֌ן איהם ׊ו֌ קועטשען, דען עס געהעךט ׊ו֌ם 
שמאַאַט,...) איך הא־ב זיך עךשט אךו֌מגעזעהען אַו איך 
הא־ב געשלא֞׀ֿען או֌ן אַלעס איו געווען אַ חלום, אַ זיסעך 
חלום, א֞בעך דא־ך ׀ֿא֞ךלױ׀ֿיג ניט מעהך װי אַ חלום,... 
איך הא־ב ׀ֿעךשטאַנען; װא֞ס דעך נ׀ש מיינט או֌ן זיך 
ךייבענדיג ׹י ׀ֿעךשלא֞׀ֿענע אויגען הא־ב איך גענו֌מען 
געהן, 

ב׹׹׹ ! װי מי׹ איז געװען ׊ו֌ם מו֌טה! די שלי׀ֿען 
׀ֿו֌ן קא֞׀֌ף הא֞בען געקלאַ׀֌ט, װי אַ האַמעך ׀ֿון אַ שמיך, 


דעך װינטעך מאַנטעל איז געװא֞ךען נא־ך שוועךעך, דעך 


הו֌נגעך נא־ך מעהך אין כעס או֌ן די שיך נא־ך מעה- 
׊ו֌טךיקענט ׀ֿון דעך זו֌ן, די ׀ֿיס הא֞בען זיך קוים גע- 
שלע׀ט אויף די אײסגע׀ֿלאַסטעךטע שטעגלעך ׀ֿי֌ן'ם 
גא֞ךטען. אַך, וי ביטעך עם אי ׀ֿון אַזאַ זיסען חלום 
׊ו֌ עךװאַכען או֌ן זעהען ׀ֿאַך זיך די ניטעךע ווי׹קליב- 
קייט ׀ֿו֌ן או֌נזעך וועלט 4... 

מיש די לע׊טע כוחות הא־ב איך זיך ךעךשלע׀ֿט אַ 
היים. עס איז געווען ׀ֿאַךנאַכט, די זו֌ן הא־ט געהאַלמען 


ביין אונטעךגעהן. ביין סמו׀ ׀ֿו֌ן מיין װא֞הנו֌נג בין איך 


געבליבען שמעהן או֌ן הא־ב בעמךאַכט די אַהיימגעהענךע 


אַךבײטעך, װא֞ס הא֞בען א֞נגע׀ֿילט די טךאַמו֌אַךען. אַלע 


געזיכטעך שװאַךץ או֌ן ׀ֿעךשװי׊ט, די העמם או֌ן די 
דזשעקעמס הא֞בען די מעהךסטע מהייל ׀ֿו֌ן זי געטךא֞- 
גען אין די הענד או֌ן די זשאַמ׀֌עךס זיינען געװוען ׀ֿון 
אויבען א֞׀֌געש׀֌ילעט, א֞בעך אין גאַנ׊ען דו֌ךבגענע׊ט 
מיט שווייס, ׊ו֌ מךויעךיג איז געווען ׊ו֌ קו֌קען אויף זי 


44 


: 
1 


| 
| 
| 
| 


0 
שן 


אַ ווילךעך ׀֌יין הא־ט א֞נגע׀ֿילט. מיין האַךץ, איך בין אַךױף 
די ׀ֿיעך קךומע טךע׀, הא־ב דעךגךייטט דעם היליגען 
טא֞׀ ׀ֿלא֞א֞ך, געע׀ֿענט מיין ׊ימעך או֌ן זיך אַ װא֞ךף 
געטהא֞ן אויףץ לאַנטש, א־ן קךע׀ֿטען א־ן לעבען, א־ן 
מומה, ׊ו֌בךא֞כען, ׀ֿעךמאַטעךט או֌ן ׀ֿעךךייסליך,... 
איך בין געלעגען אַ ךטכטע שיים או֌ן הא־ב געטךאַכט 

נים וויסענדיג װא֞ס איך טךאַכט אינטעךךעסען גיז גע- 
װא֞ךען נאַכט. עם אין געװען אַ קלא֞הךע, אַ ליבטינע, 
װאַךימע נאַכט. די לבנה הא־ט אַךײנגעקיזט אין מײן 
׊ימעך מיט איה׹ עוויג קאַלטעך מיענע. מי׹ הא־ט זיך 
געךו֌כבט, אַו איך ועה ׀ֿאך ויך אַ קאַלטען ׀ֿילא֞וא֞ס, 
װא֞ס שטעהט או֌ן שטיבעלט איבע- מין עךגעךן זיך, 
איבעך מיין הי׊ען זיך או֌ן איבעך מיין או֌נגעךו֌לדיגקייט, 
מי׹ הא־ט זיך געדוכט, אַז די לבנה הייסט מי׹ זיין 
קאַלט או֌ן אַזוי װי זי זא־ל איך אַךיינבליקען אין ךעך 
׀ֿינסטעךעך נאַכט ׹והיג, ׀ֿילא֞וא֞׀ֿיש, איך הא־ב זיך 
דעךמא֞נט א־ן מיין ׀ֿךיהע-דיגען חלום או֌ן איך הא־ב 
מקנא געוען ׹י לבנה, װא֞ס זי איז אַזײױ קאַלט או֌ן 
לייכט דא־ך,... אין ׹י אױעךן הא־ט מי׹ געקלעגען 
׀ֿנ֞לגענךעס ליעך: 

טךוימעך, טךוימעך, דו֌ נאַאיוועך, 

װילסט או֌מזא֞נסט אין הימעל ׀ֿליהען, 

או֌ן דיין העךץ זא־ל װי ׹י זא֞נע 

אויף דעם גאַנ׊ען עךך-באַל גליהען, 

טךוימעך, טךוימעך, ךו֌ נאַאיוועך, 

הא֞סט אַ העךץ אַ זעה- הייסע, 

א֞בעך אין די בךיךעךם העך׊עך 

איו ד׹י קעלט אַ זעהך גךױיסע.... 


ייא 


15 


2 סאש 
גי 


ווילסט אומזאַנסט די גאַנ׊ע מענשהיים | 
זא־ל- דיין טיע׀ֿען שמעךץ דעך׀ֿיהלען--- 
װא֞ס דו֌ מךא֞נגסט דו֌ךך זייעך ליידען 

או֌ן ואו֌ דו֌ װילסט זא־ל זי ׊יעלען.... 
ווילסט או֌מזא֞נסט אויף'×¥ גאַנ׊ען עךך-באַל 
זא־ל דיין שטימע זיך דעךהעךען, 

או֌ן די מענשהיים זא־ל עךװאַכען 

או֌ן די העךשעך-מאַכט ׊ו֌שטעךען, 
׀ֿיעלע, ׀ֿיעלע מווען קעמ׀׀ֿען, 

׀ֿיעלע קעמ׀֌׀ֿעך מו֌וען ׀ֿאַלען, 

ביז די ׀ֿךײהײט װועם ׀ֿעךש׀֌ךײטען 

אויף דעך. מענשהייט איהךע שמךאַהלען--- 


דא־ך ׀ֿעך׊װײ׀ֿלען דאַך׀ֿסטו֌ ניעמאַלס, 
דאַך׀ֿסט ׀ֿאַך שמעך׊ען ניט ׀ֿאַךשטומען ; 
שטא֞לץ או֌ן מוטהיג זא֞לסטו֌ קעמ׀֌׀ֿען 
או֌ן דעך ׀ֿךײהײמס-טא־ג װעם קומען.... 
איך בין אױ׀ֿגעש׀ךונגען ׀ֿון מיין געלעגעך או֌ן מיינע 
לי׀ען הא֞בען אין דעך נאַכט געמוךמעלט: ,איך קען 
ניט, איך קען נים קאַלט בלייבען !"יי 


/6 


4 
46 | לס 0 


6 די יתומה. 6 


ט 
ך שלל שאך שךך ך ך שךך. א עשך ש"שך שאך א 


שי ךשט נעכטען הא־ט מען איה׹ מךיען 
{(שע גוטען ׀ֿא֞טעך אַךו֌נטעך געלא֞זען אין 
דעך קאַלטעך גךו֌ב או֌ן מים = ׊ו֌ד 
זאמען הא־ט מען ׀ֿעךשא֞טען או֌ן בעגךא֞- 
בען איה׹ ׀ֿךײד, איה׹ לו֌סט, איח׹ גליק 
או֌ן הא֞׀ֿונג יי מיט ד׹י טעג שו׹יק 


הא־ט זי זיך נא־ך גליקליך געשע׊ט אח֌ 
אויף איהךע געדאַנקען איו גא׹ נים אַךױף געקומען, 8 
אין אַ ׀א֞ך טעג אַךו֌ם װעט זי זיין אַזױ או֌מגליקליך, זי 


אי שטענדדיג ׀ֿךײיליך געװוען, הא֞טש זײי = אַךע 
אַ מו֌טעך, אי א בךוךעך, אי אַ ׀ֿךײנד, איה׹ מוטעך 
איז איהד געשמא֞ךבען וען זי איז אַלם געװלן אַ האַלב 
יא־ה׹, ׀ֿון דאַן א־ן הא־ט זי דעך ׀ֿא֞טעך אױ׀ֿנעהאַדעװעט 
אויף זיינע א֞ךעמס,, אַלם איינשיג. קינד או֌ן אַלם ׀ֿא֞ךבילך 
׀ֿון זיין געמךייעך ׀ֿעךשכא֞ך כענעך ׀ֿךױ, 

יע׊ט הא־ט זי אוהם איך ׀ֿעךלויךען או֌ן איז געבלי- 
בען אַ דא֞׀֌עלע יתומח, א֞ךעם, עלענד, ינג או֌ן אונעך- 
׀ֿאַהךען אין דעך גךױסעך; בךײטעך, ׀ֿעךדא֞ךבענעך 
וועלט, א־הן ׀ֿךײנד, אֶהן בעקאַנטע או֌ן אֶהן בעשי׊עך, 
דא־ך נים ׀ֿו֌ן זיך הא־ט זי געטדאכם, נו׹ איהם, איה׹ 
געטךייען ׀ֿא֞טעך, ׀ֿון וועלכען זי איז אוֹיף עוויג א֞בנץ- 


געווען.--עך איז איה׹ אַלעם געווען, אי אַ ׀ֿא֞טעך, = 


2 
2ס 17 


! = 
0 שייךם געװא֞ךען, הא־ט זי ניט געקא֞נט ׀ֿעךגעסען, װי 6 


אַ ׀ֿעךבלאַנדושעטע שע׀ם אי ז אַךו֌מגעגאַנגען ךעם ‏ 
גאַנ׊ען טא־ג או֌ן די נאַכט, ייט מען הא־ט איהם בע- 
גךא֞בען, אַזױ װי זי װא־לט איהם געוו֌כט אין אַלע ווינ- 
קעלאך ׀ֿן דעם גךויסען, בךייטען ׀֌לאַץ, װאו֌ די 
׀ֿאבךיקען זיינען געשטאנען... זי ׀ֿלײַגט ע׀ֿעגען די 
טי- ׀ֿון דעך קליינעך הייזעל, אין וועלכעך זי ה+ב;ן 
געוואוינט או֌ן ׀ֿלעגט זיך איינקוקען אין בייךע. ׊ימעךן, 
וון ךעךועהענךיג, װי אַלץ אי דא֞ךטען ׀ו֌סם או֌ן װיסט, 
׀ֿלענט אױף איה׹ א֞נ׀ֿאַלען אַן אימה, אַ טױט שךעק 
או֌ן זי ׀ֿלענט די מיד װידעך ׊ימאַכען או֌ן בלייבען 
אויף'ן גאַס, נא־ד װען זי ׀ֿלעגט יא־ אַזײן גיין איןשטוב - 
או֌ן אַ קו֌ק טהא־ן אין ׀ֿענסטעך או֌ן זעהן דא֞ךטען וויים; 
בי יענעם זייט װאַלד, ׹י שטאַךק ׀ֿעךשנײטע ש׀י׊ען 
׀ֿין די מ׊בית: עךשט ךאַן ׀ֿלעגט ×± ×€Ö¿×¢-שטעהן אַו 
איה׹ זו֌כען איז אומזיסט, או֌ן טךויעךיג ׀ֿלעגט זי לא֞זען 
דעם קא֞׀֌ זינקען אויף'ן ביו֌סט, קלעךענדיג וועגען ךעם 
א֞ךט ואו֌ איה׹ ׀ֿא֞טעך ליענט,... 

| = װי זי הא־ט זיך ׀ֿעךענדעךם אין דעך קו֌ך׊עך שייט ! 
ס'איז ‏ או֌נמעגליך ׊ו֌ ךעךקענען, אַז דא֞ס איו דיזעלבע 
שיינע, בליהענדע, לו֌סטיגע קינ׹, װא֞ס זי אין געװ/ ×¢ 
מיט אַ ׀ֿא֞ך טעג שו׹יק, איהךע שיינע ׀ו֌ך׀וך-ךא֞וע 
באַקען זיינען אײננע׀ֿאַלען געװא֞ךען או֌ן זיינען געל, 
וי װאַכס, איהךע ךויטע לי׀ען זיינען בלא֞ס געװא֞ךען, 
די שיינע בלי׊ענדע אױיגען איהךע זיינען געװא֞ךען מי 
או֌ן ׹וט ׀ֿון ׀ֿיעל ויינען או֌ן הא֞כבען ׀ֿעךלױךען ׹י 
׊ױבעךקךאַ׀ֿט, מיט װעלכע זי ׀ֿלעגען ׊ו׊יהען יעךע 
! = מענשליבע האַךץ ווען מען ׀לענט אין זי אַ בליק טהא־ן, 
| = איהךע שיינע גא֞לךענע לא֞קען, זיינען אַזױ װי ךו֌נקעלעך 
וֹ 


+ דלעאמאך ילע ךעזוי 


8 - 48 ׀א 


870 


4 


יי ׹ אי 


א 


שמא"? . 


געװא֞ךען או֌ן אֶהן אַן א֞ךדנו֌נג זיינען זיי געווען ׊ו֌א- 
װא֞ך׀ֿען איבעך איהךע אַקסלען, ׀ֿאַך קיין זאַך הא־ט 
איה׹ ניט געהאַךט, דען װא֞ס קען ׀ֿיהלען דעך מענש 
׀ֿאַך שיינקייט װען די זעעלע ׀ֿעהלט אין איהם ? או֌ן 
איה׹ הא־ט עם גע׀ֿעהלט : איה׹ ׀ֿא֞טעך איז ניט געווען.. 
* * 
אל 

דעך קו֌ך׊עך-װוינטעך מא־ג הא־ט זיך גענייגט ׊ו֌ זי 
ענדע, די זו֌ן הא־ט א֞נגעהױבען אַךא֞ב׊וזינקען, מאַבענ- 
דיג ׀֌לאַץ ׀ֿאַך דעך א֞נקומענדעך נאַכט, 

אויף אַ. ביינקעל ביין ׀ֿענסטעך זישט די יתומה, ךעם 
קא֞׀ א֞נגעש׀֌אַךט אױף די הענך או֌ן ׹י בליקען גע- 
ווענדעט אַהין ׊ו֌ יענעם א֞ךט, ואו֌ די מ׊בות שטעהן . 

אין ׊ימעך איו אַלעם ׊ו֌אװא֞ך׀ֿען, אֶהן אַנא֞ךךנונג, 
אייף די ךו֌נקעלע װענט ועכען זיך ׹י א֞בענד שא֞טענס 
או֌ן ש׀֌ךײטען אײיס אַ טיע׀ֿען טךויעך אויף דעם ׊ימעך 
או֌ן איה׹ איינוואוינעךין, זי זישט שטיל, ׀ֿעךטךאַכט, 
ניט וויסענדיג װא֞ס זי טךאַכט, קיין ׹יה׹, קיין קעח-, 
קיין בעװענונג, וי אַ מאַךמא֞ךנע סטאַטו֌ע, אין ׊ימעך 
וועךט ךוגקעלעך, די נאַכט גנב'ט זיך אַךײן או֌ן מאַכט 
די העךשענדע טויטענשטיל? קייט נא־ך מו׹אה'דיגעך א׀ילו 
דעך װאַנט-זײגעך שטייט שטיל, אַװי װי עך װא־לט 
געטךויעיט נא־ך זיין גו֌טען בעל הבית, ועלכעך ׀ֿלעגט 
א֞בהיטען איהם ׀ינקטליך א֞נ׊ו֌׊יהען או֌ם עך וא֞לקע- 
נען װייטעך געהן--׀לו׊לונג העךם זיך אַ קלא׀ אין 
טי׹ או֌ן באַלד גע׀ֿינט זיך אין דעס טךויעךיגען ׊ימע 
אַ ׊ווייטעך ׀֌עךוא֞ן, ,וי קאַלט דא־ איו" הא־ט עך ׀ֿאַך 
זיך געמוךמעלט שטיל עךהייט. עך יו אייניגע ס עקוג 
דען געשמאַנען או֌ן הא־ט זיך ענדליך א֞בגעךו֌׀ֿען + {מי 
שמיין !"---זי הא־ט זיך אַ טךייסעל נעמהא֞ן, דעךהעךענדיג 


49 


4 
62 


איה- נא֞מען און אַ בליק טהא֞ענדיג אױף דעם גאַסט. 


הא־ט זי אין איהם דעךקא֞נט ךעם ׀ֿאַבךיקאַנט, ׀ֿאַך 
וועמעם ׀ֿעקטא֞ךי איה׹ טאַטע אין געװען אַ װעכטעך 
זייט יא֞הךען לאַנג, 

איך הא־ב ‏ מים אייך װא֞ס ׊ו֌ ךיידען, ליעבעס קינד ! 
איה- ווייסט דא־ך אַז איך דאַךף אישט הא֞בען אַנאַנדעך 
וועכטעך או֌ן דעך נײיעך װעכטעך מו֌ אױך װאוױנען 
אויף דעמזעלבען ׀ֿלאַץ, וואו֌ די ׀ֿאַבךיקען שמייען אַזױ 
וי איעך ׀ֿא֞טעך הא־ט געוואוינט, 

--נו או֌ן װא֞ס ׀ֿעךלאַנגט איח׹ ׀ֿון מי׹ ? הא־ט ז 
עךשךא֞קען גע׀ֿךענט, או֌ן איה׹ האַךץ הא־ט א֞נגע׀ֿאַנ- 
גען מעכטיג ׊ו֌ קלא׀ען | 
--ליעבעס קינד הא־ט עך געענט׀ֿעךם--דעך וועכטעך 

א הא־ בען זיין וואויגונג או֌ן קיין אַנדעך וואוינונג 

הא־ב איך ניט ׀ֿאַד איהט אויסעך 

---אויסעך וועלכע? הא־ט זי איהם איב עךגעשלא֞גען, 

---אויסעך. די,. זאו אועך ׀ֿא֞טעך הא־ט געוואוינט -- 


הא־ט עך געענט׀ֿעךט מיט אַ קאַלטע מע ן טא־ן.. 
וי אַ דבע-שלאַג א איה׹ טךא֞׀ֿען ךיעוע 
וועךטעך :איה- קעך׀עך ח נגעהויבע ען ׊ו֌ ׊יטעךען, 


װי אי, אַ ׀ֿיכעך, די ׀יס הא֞בען ויך געבויגען אונטעך 
איח- און מאכטלא־ז איז זי אַניךעךגעזונקען אייף'ן שטו֌ל 
װא֞ס איז געשטאַנען הינטעך איה׹. דעך ׀ֿאַבךיקא֞ נט 
הא־ט זיך דעךשךא֞ק! ען, נא֞ך באַלד איז זיין שךעק אַךײ 
בעך: ׀ֿון די אױנען ׀ֿון די יתומה הא־ט זך אַ גא־ט 
געטהא֞ן אַ קװאַל טךע-ען או֌ן אַ װא֞ךף טהא֞ענךיג זיך 
איהס שו די ׀ֿים, הא־ט זי געכלי׀עט: 

-הא־ט. מיטלייד טיט /מי׹ { הא־ט מיטלייד מיט אַן 
עלעגךע, אוננליקליבע ‏ יתימח און ׀ֿעךטזײבט מיך ניט 


59 


גס 80 = | יש 


×¥ 


׀ֿון דאַנען, זא֞לען מיינע װאַךעמע מךעךען ווייך מאַכען 
איעך האךץ, אַזױ װי דעך מחױ ׀אַכט וייך די בלו֌ם, 
זא֞לען זי אין איעך האךץ אױ׀ֿװעקען די גע׀ֿיהלען 
׀ֿון מימליי׹, וועלכע זיינען געווים דא־ בי יעךען טענ- 
שען... איך בעם אייך, גוטעך מענש, עךבאַךעמט אייך 
איבעך מי׹ אין לא־זט מיך דא־ װייטעך װאױנען אין 
: 7 א֞ךימעך שטיבעל, דא־ אין די דו֌נקעלע 
׊ימעךען, הא־כ איך שום עךשמען מא־ל די זו֌ן עךבליקט 
אין מײן מיטעךס א֞ךעמס, און דא־ הא־ב איך מיינע גו֌טע 

מיטעך ׀ֿעךלױךען, דא־ בין איך אױ׀ֿגע׊ױנען געװא֞ךען 
׀ֿון מיין טךייען ׀ֿא֞טעך או֌ן דאַן הא־ב איך איהם ׀עך" 
א֞לךענע קיגךעל יא֞הךען 


ג: 


לו ךעזב.. דא־ הא֞בֿ איך מיינע 2 
׀ֿעךבךאַבט ‏ געש׀יעלט, געוונגען, געמאַנ׊ט, געלאַכט 
און געלעךנט, דא־ הא־ט מיך מין ׊עךמליבעך ׀ֿא֞טעך 


געהאַלטען אין זיינע א֞ךעמט או֌ן הא־ט מיך געקוסט מיט 


זיינע זיסע לי׀ען---די קליינע דו֌נקעלע ךו֌מם זיינען 

ו׹ מי׹ טהייעו ךעך וי אַלץ אין דעך וועלט... ווען איך 
= זי אויסגעלעךנט גייען או֌ן שטךיקען, הא־ב איך 
- יסיג געאךביט א ׀ֿעך׀ֿעךמיגם גאַךך ךיגעו, ׊ו֌ בעל 


אים. די מישען ? שו בעדעקען, איך הא־ב קיין . מיה נים 
געש׀א֞דט או֌ן הא־ב אונזעך קליינע װא־הנונג ׀ֿעךװאַג- 
דעלט אי אַ נןדעךן. איך הא־ב געטהא֞ן או֌ם מין 
׀ֿא֞טעךסם האַךץ ׊ו֌ עך׀ֿךײען, עך זא־ל נא֞כדעם װי עך 
׀ֿךיהךט : א־ן די גאַנ׊ע נאַכט, גע׀ֿינען אַ ךיינע 

טוכ וואז זיינע טיךע גלידעך אױס׊ו֌ךו֌הען, איך הא־ב 
זיך גע׀ייים, װען עך הא־ם זיך גע׀ֿךײט, או֌ן געװיינט 


ווען עך (א֞ם געװיינטט... 


--א֞מעך וא֞׊ו֌ זא֞לסטו֌, ליעבעס קינד, יע׊ט דעךמא֞נען 


(ס 


00 5 1 


. 0 
58 


די ׀ֿעךגאַנגענהײט--הא־ט זי דעך ׀ֿאַבךיקאַנט איבעך- 
געשלא֞גען--װא֞ס געווען אי געווען, װא֞ס דאַך׀ֿסטו֌ עם 
דעךמא֞נען או֌ן זיך א֞בעסען די האַךץ או֌מױיסט}... 
--אומזיסט ? אה ניין, גו֌טעך העךך! איך קען עס 
ניט ׀ֿעךגעסען, מעהך װעל איך אַועלכע ׊ײײטען ניט 
האבען, איך בעם אייך נא־ך אַ מא־ל, לא־ום מיך דא־ זיין 
וואו֌ מיין ׀ֿא֞טעך האט געלעבט או֌ן אי געשטא֞יבען, 
ואוו יעדעך װינקעלע װעט מיך עךינעךען א־ן איהם; 
זיינע קליידעך װא֞ס עך הא־ט לעבעדינעךהייט געטךא֞גען, 
וועט מיך הייליג זיין א֞נ׊וזעהען דא־, אויף ךעם ועלביגען 
׀֌לאַץ וואו ׀ֿךיהעך, דא־ אין די ׊ימעךן, אין דעך לו֌׀ֿט 
איז נא־ך ניט ׀ֿעךקיהלט געװא֞ךען זיין א֞טהעם, דא־ 
בלא֞נדושעט נא־ך אַךו֌ם זיין גייסט ביי זיין מא֞כטעך, דא־ 
זיינען נא־ך ניע ׀ֿעךשטומט געװא֞ךען די טענעך ׀ֿו֌ן די 
גימאךע, אויף וועלכע עך ׀ֿלעגט ש׀ילען זא־נטא־ג-שיים, 
-- מיין ליעבעס קינד -- הא־ם זיך דעך ׀ֿאַבךיקאַנט 
א֞בגעךו֌׀ֿען מיט אַ קאַלטען טא־ן, דיינע ׹יי׹ איז או֌מױסט, 
מיין האַךץ טהו֌ט מי׹ א׀ילו װעה, נא֞ך איך קען די׹ 
ניט העל׀ֿען, דעך װועכטעך דאַךף מא֞ךגען אךײינמו׀ֿען 


דא־ אין די. שטיבעל, מו֌ז ליידיג װעךען, מיינע ׊ימעךען - 


קען איך איהם ניט א֞בגעבען... 

--א֞בעך איך גלויב ניט אַז איה׹ װעם אַװי גךױואַם 
זיין או֌ן וועם ׀ֿון מי׹ אַװעקךױבען מיין לע׊טען טךייסט, 
מיין ׀ֿא֞טעך הא־ט מי׹ דעך׊ײילט אַז װען עך הא־ט 
געהייךאַטה מיט מיינע זעעלינע מו֌טעך או֌ן הא־ט בי 
אייך געקךא֞גען די שטעלע אַלס װעכטעך הא־ט עך ךאַן 
די שטיבעל אַלײן אויסגעבויט מיט די אייגענע הענד 
או֌ן יע׊ט איז שוין ניינ׊עהן יא־ה׹, װי עך הא־ט בי אייך 
א֞בגעדינט או֌ן געוויס הא־ט עך דא֞ס ךעכט, אַז די שטיבעל 


:שש 


52 


(2 


2ס א 


×£ 
1 


זא־ל איהם געהעךען, װען ניט -- זיין קינד נא־ך זיין 
טויט, איך וויל דא֞ס א֞בעך ניט, איך יל דא־ נא֞ך בלויז 
וואוינען, 

--עס קען נישט העל׀ען ! 

--עס קען נישט העל׀ֿען ? הא־מ זי איבעךגעשךיהען 
זיינע וועךטעך---מיין העךך ! איה׹ דאַך׀ֿט ניט ׀ֿעךגעסען 
׊ו֌ליעב װעמען מיין ׀ֿא֞טעך איז געשטא֞ךבען! 

--׊וליעב די מעךדעך װא֞ס הא֞בען איהם געשא֞סען. 

--יא־ דא֞ס איז אמת ! א֞בעך הימענדיג אייעךע ׀ֿאַב- 
ךיקען, אייעך גו֌מם, אייעך הא־ב ! ווען עך הא־ט בעמעךקט, 
אַז מען ויל גנב'ענען--הא־ט עך אַלס עהךליבעך גע- 
טךייעך מענש א֞נגע׀ֿאַנגען ׊ו֌ שךייען--או֌ן זיי, די 
ךויבעך, דעךזעהענדיג, אַו עך הא־ט זי געשטעךט, 
הא֞כען ׀ֿון איהם ךאַכע גענו֌מען או֌ן הא֞בען איהם 


געשא֞סען, ׊אַ׀לענדיג זיך אין זיין בלו֌ט הא־ט איה׹ 


איהם געטךא֞׀ֿען, ווען איה׹ זייט ׊וגעקומען ׊ו֌ דעם 
א֞ךט, וואו֌ מיין ׀ֿא֞טעך אי שוין געלעגען האַלב טוי׹ט, 
או֌ן אייךעך עך הא־ט זיין ךיינע ועעלע אױסגעהױבט, 
האַט עך אייך געבעטען איה׹ זא־לט זיין דעך בעשי׊עך 
כֿון זיין קינד, וועלכע בלייבט אַ יתומה ׊ו֌ליעב אויך... 
און יע׊ט אַך, יע׊ט װילט איה׹ מיך ׀ֿון דאַנען ׀ֿעך- 
יא֞גען... זי הא֞ס מעהך ניט געךעךט, אַ שטךא֞ם טךעךען 
הא־ט איה׹ די ש׀֌ךאַכע ׀ֿעךשטיקט, 

--אַלעם. אומױסט, ‏ מיין ליעבעם קינד, הא־ט דעך 
׀ֿאַבךיקאַנט געענט׀ֿעךט קאַלט, איך דאַךף מא֞ךגען 
הא֞כען די הױז א ליידיגע, נא֞ך ויים, אַן איך בין אױיך 
נים קיין װאַלד גולן! איך הא־ב אױך אַ מענשליכעם 
העךץ, װא֞ס ׀ֿיהלש דעם ׊װײַטענס װעה... איך װעל 
דיך נים שיקען אין דעך גךױסעך בךײיטעך װעלט, נא֞ך 


ה ט 
גנ 


אס 


: 


איך װעל ׹י׹ געבען אַ ׀֌לאַץ אין איינעם ׀ֿון מיינע 
ש׀ייבט, עךס, דו֌ זא֞לסט דא֞ךטען קענען ךיינע זאַבע 
אַניךעךלײגען, או֌ן קיינעך װעם זי דא־׹ט ניט ךיהךען. 
או֌ן דיך װעל איך ׊ו֌נעהמען ׊ו֌ זיך אין שטוב, דו ועסט 
דא֞ךטען העל׀ֿען ע׀עס ׊ו֌ די שׁמו֌ב אַךבײט, או֌ן מעגס 
זיכעך זיין, אַז די׹ װעט נישט ׀ֿעהלען!.. 

--אַלעס, אַלעס, װעל איך טהא־ן, איך װעל געהן בי 
אייך דינען, זיין אַ דינסט, יא־ אַלעם, א֞בעך דא֞ס ניט, 
איך קען ׀ֿו֌ן דאַנען נים געהן סיידען מען װעט מיך 
אַךױסמךא֞גען אַ טױטע ׀ֿון דאַנען, ׊װאַמען מים די 
זאכען.. 

-- אויב אַזױ, הא־ב איך מיט די׹ ניט װא֞ס ׊ו֌ ךיידע--- 


. הא־ט זיך א֞בגעךו֌׀ֿען דעך ׀ֿאַנךיקאַנט או֌ן אַךױסגעהע:- 


דיג ׀ֿון שטוב, הא־ט עך ׀ֿאַך זיך געמו֌ךמעלט : 
--זי װעט שוין געהן ׀ֿון. דאַנען אַ לעבעךיגע.. 


אין ׊ימעך איז דעךוויילע גאַנץ ׀ֿינסטעך געװא֞ךע!, 
נא֞ך די האַלבע לבנה װא֞ס ׀ֿלעגט זיך ע׀ֿטעךם בע" 


האַלטען הינטעך די װא֞לקען, הא־ט ׀ֿעךש׀֌ךײט אַ שװואַבע. 


ליכטיגקייט, דעך ׀ֿךא֞סט הא־ט זיך א֞נגע׀ֿאַנגען שי 
שמאַךקען און אַ שנייךענדעך וינ׹ הא־ט א֞נגע׀ֿאַנגען 
׊ו֌ טךייסלען די לא֞דען ׀ֿון הויז, די או֌נגליקליבע נא־ך 
דעם װו זי הא־ט איהךע לע׊טע וועךטעך געענךיגט 
ךיידען הא־ט זיך אַנידעךגעזע׊ט אוף איה׹ ׀ֿךיהעךךי- 
נען א֞ךם און אײגגךא֞בענדיג די געזיכט אין די הענד, 
הא־ט זי שטיל געװויינט,--ווען זי הא־ט איה׹ קא֞׀ אײ׀ֿ- 
געהויבען, איז דעך ׀ֿאַבךיקאַנט שוין געווען ַךױס; ענא נגען 
זי איז ג; עבליבען שטעח! אין מיטען ׊ימעך ׀ֿעךטךאַכט.. 
איהךע געדאַנקען הא֞כען זיך גענו֌מען מישען. = 


= 


Ö¿:4 


= בס 


6 משוגענע ךעיונות הא֞כען זיך גענו֌מען טו֌מלען אין איה- 
קא֞׀֌... אַ געהיימעך טױט שךעק הא־ט זי עךגךי׀ען או֌ן 
זי הא־ט גענומען װאַך׀ֿען ווילךע בליקען אין די ווינקלען 
= ׀ֿון ׊ימעך, איה׹ הא־ט ויך א֞בנעדאַכט אַז שװאַך׊ע 
גייסטעך קךיכען אַךױם ׀ֿון דעד עךד או֌ן װינקען ׊ו֌ 
איה׹ מיט זייעךע דאַךע ביינעךנע ׀ֿינגעך.. אי ךעם 
געךויש ׀ֿון דעם וינד הא־ט זי געהעךט ׀ֿעךבא֞ךגענע 
דו֌מ׀֌׀ֿע גייסטעך שטימען, או֌ן זי הא־ט א֞נגע׀ֿאַנ גען ׊ו֌ 
׊יטעךען ׀ֿאַך איה׹ אייגענעם שיין או֌ן איז אַךױסנע- 
לא֞׀ֿען ׀ֿון שטו֌ב, ניט נעמענדיג אויף זיך קיין טו֌ך או֌ן 
קיין מאַנטעל, זי איז געבליבען שטעהן אין יאַךד או֌ן 
הא־ט מיט ווילדע בליקען בעמךאַכט די שוואך׊ע, ×€Ö¿×¢- 
ךויבעךטע געבייךעס, אין װעלכע עם הא־ט זיך מעהך 
קיין ׀ֿײעך ניט געועהען, װײל די אַךבײטעך זיינען 
אַװעק אַהײם, נא֞ך דא֞ךטען וייט, ביין ׊װייטען בךעג 
הא־ט זי יא־ געועהען ׀ֿײעך, און ׀ֿךײליכע ויסע קלאלוי׹ 
טענעך הא֞בען זיך געטךא֞גען ׊ו֌ איה׹ אױעך--דאַךט 
הא־ט געוואויגט דעך ׀ֿאַבךיקאַנט,.--×± הא־ט גענומען 
לאַננזאַם אַךו֌מש׀֌אַ׊יךען איבעך'ן הױף. באַל- אי זי 
שמעהן געבליבען או֌ן הא־ט אַ ווילךען געשךיי געטהא֞ן, 
זי איז ׊ו֌געקומען ׊ו֌ דעם ׀֌לאַץ ואו֌ מען הא־ט איה- 
׀ֿא֞מעך עךמא֞ךדעט, או֌ן איה׹ װא֞ט זיך א֞בגעדוכט אַז 
זי זעחם איחם קייקלענךיג אין זיין בלוט, גיין, ניין, 
ניין! הא־ט זי אױםנעשייען, עם קען ניט זין, מײן 
׀ֿא֞טעך לעבט או֌ן װעט לעבען.. 
או֌ן באַלד הא־ט זי זיך געלא֞וט לױ׀ֿען ׊ו֌ם מועך אזן 
מים װילדעך האַסט הא־ט ×± די ׀ֿאין מקע געע׀ֿענט און 
איז אַךױסג עלא֞׀ֿען אויף'ן ׀ֿעלך, אין ׀ֿון דא֞ךטען גלייך 
אויף יענעם זיים, ביין װאַלך װאו֌ די מ׊בות זײנען 


. 0 
7 5 90 + 


געשמאַנען, דעך שטמו֌ךם וינד הא־ט אַךו֌מגעשלײדעךט 


| איהךע ׊ו֌אװא֞ך׀ֿעגע הא־׹, נא֞ך איה׹ הא־ט עס ניט גע- 


קימעךט, וען זי הא־ט דעךזעהן דעם ׀ֿא֞טעךס קב׹ איז 
זי גלייך אויף איהם אַניךעךגע׀ֿאַלען או֌ן נאַס איו גע- 
װא֞ךען די ׀ֿעך׀ֿךױךענע עךד ׀ֿו֌ן איהךע הייסע טךעךען, 


אויף מא֞ךגען ׀ֿךיה זיינען ׊ו֌גע׀ֿא֞הךען אין אַ שלימען 
׊ו֌ם וועכטעךס הויז דעך סו֌׀עךאינטענדענט ׀ֿון ׀ֿאַב- 
׹יק און אַ ׀א֞ך אַךבײטעך וועלכע הא֞בען בעקומען ךעם 
בע׀ֿעהל ליידיג ׊ו֌ מאַבען די שטוב, ‏ דעךועהענךיג אַז 
אין שמוב איז קיינעך ניטא־, הא־ט מען עס גלייך געשיקט 
מעלדען ךעם ׀ֿאַבךיקאַנט,. וועלכעך איז גלייך געקו֌מען 
או֌ן הא־ט געהייסען זי זו֌כען, מי הא־ט זי גע׀ֿונען ביין 

׀אַטעך אויף ן קב׹, ׀עך׀ךויךען װי אַ שטיק איוי. 

{ו הא־ט נעמוזט משונע װעךען" הא־ט דעך ׀ֿאַבךי- 
קאַנט ׀ֿאַך זיך געמו֌ךמעלם, או֌ן ווענדענדיג זיך שו די 
ביישטעהענךע ׀֌עךא֞נען, הא־ט עך ויך מים אַ יךאת 
שמים ׀נים אֶ֞בגעךו֌׀ֿען: 

;גא־ט איז מיין עךות אַז איך בין ניט שולדיג"וייי... 


8 
8 


יש 
:5 


אל בוויי דוךות. ך 
(בעאַךבײטעט נא־ך דעם ךייטשען.) 

אאי הא־ט איהם געבךאַכט שו זיינע עלטעךען 
וע אין הױז, דא֞ךטען יא־ל עך שטאַךבען, די 
מו֌טעך הא־ט איהם געװא֞לט הא֞בען ביי זיך, 
איהם הא־ט עס ניט געהאַיט : שטאַךבען 
אין דעד היים א֞דעך אין הא֞ס׀יטאַל איז 
קיין חילוק ניט, | 

עך אי געלעגען שמיל אױף זיין אייועךנע בעטעל, 
בעטךאַכמענדיג די דונקעל-געלב געקאַלכטע ווענד, װא֞ס 
הא֞בען אויסגעש׀ךייט אַ מעלאַנכא֞ליע אויף'ן ׊ימעך, 

לעבען זיין בעם איז געשטאַנען די מו֌טעך או֌ן הא־ט 
א֞בגעשאַךט די הא־׹ ׀ֿון זיין שטעךען. 

עך הא־ט אױ׀ֿגעהײבען די אױיגען ׊ו֌ איה׹ או֌ן הא־ט 
געזא֞גט מיט אַ שװאַכע שטימע : ,װוי שיין עם איז היינט 
דךויסען  !‏ מאַמינקע, דו֌ װעסט הא֞בען, אַ שעהנעם 
׀ֿךיהלינג," | 

;איך, מיין קינד ? ניין, מי׹ { מי׹ ביידע!" 

;ניין, מאַמינקע, ניין, איך װעל דא֞ס ניט ךעךלעבען," 

די מו֌טעך איז געװא֞ךען דעךשךא֞קען ׀ֿו֌ן זיינע ׹ייד 
או֌ן הא־ט איהם געטךייסט : 


7 


| : : 1 
2 זאג עם ניט מיין קינד, וא־ג עס ניט, דו֌ װעסט נא־ך. / 


לעב לן!" 

אַך מאַמינקע, איך ׀יהל, אַז איך װעל ניט לאַנג 
׊יהען !" | 

זי הא־ט אױ׀ֿגעהױב ען די אויגען ׊ו֌ם הימעל או֌ן הא־ט 
איהם ווידעך געטךייסט ; 

גא־ט דעך גו֌טעך, דעך באַךעמהעך׊יגעך גא־ט, װעם 
די׹ העל׀ֿען, מיין קינ׹ וי : 

דעך קךאַנקעך הא־ט אַ שמייכעל געטהא֞ן או֌ן הא־ם 
געשאַקעלט מים'ן קא֞׀ : 

;װוי, גא־ט ?י 

די מו֌טעך הא֞ס האַלב עךשךא֞קען א֞נגענו֌מען זין 
האַנד : 

וי מיין קינד, דו֌ גלױיבסט גא־׹ ניט אין גא־ט ?" 

דעך קךאַנקעך הא־ט איה׹ ניט געענט׀ֿעךט, זי הא־ט 
איהם ׀ֿאַך אַ וויילע בעטךאַכט מיט טךויעךיגע בליקען-- / 
דאַן הא־ט זי מיט אַ שטימע ׀ֿון געכעט איהם װידעך | 
גע׀ֿךעגט : 

{גלױבסמו֌ ניט אין גא־ט ל֮י | 

דעך קךאַנקעך הא־ט אויך דעם מא־הל ניט געענט׀ֿע-ט, / 
די מו֌טעך הא־ט איהם שאַך׀ֿעך א֞נגעקו֌קט או֌ן הא־ט 
געזא֞גט מיט אַ שמאַךקעךען, האַלב בע׀ֿעהלענדען טא־ן 

,דא֞ס קען ניט זיין, דו֌ מו֌זט גלויבען !" 

דעך קךאַנקעך הא־ט איה׹ שטיל עענט׀ֿעךט: 

,איך וויים, װא֞ס איך טהו֌, מאַמע, איך ויים..." 

זו֌הן מיינעך, איך בעט דיך, זא־ג מי׹, אַו דו֌ גלויבסט זי 

,או֌ן װא֞ס װעט עס העל׀ֿען ?..." 

גא־ט איז באַךעמהעך׊יג, עך װעט דיך היילען ׀ֿון 
דיין קךאַזקהייט," | 


7 
+ 
ךת ? 

6:8( 


וס 


0 


; 


דעך קךאַנקעך הא־ט װיךעך אַ שא֞קעל געטהא֞ן מיט'ן 
קא֞׀֌ או֌ן די מוטעך הא־ט איהם װידעך געבעטען: 

;זא־ג מי׹, מיין קינד, זא־ג מי׹, אַז דו֌ גלויבסט זי 

זא־ל איך זא֞גען ליגען ׀ֿאַך'ן טוט ?" 

,׀ֿאַך דיין מוים ? ניין, ניין מיין קינד ! דו֌ דאַך׀ֿסט, 
דו֌ טא֞ךסט נים שמאַךבען!" 

די טךעךען חא֞בען ׀ֿעךשטיקט איהךע װעךטעך,. 7 
הא־ם זיך אַךיבעךגעבױיגען איב עך איהם או֌וֹ הא־טם איהם 
גענו֌מען האַלוען, הייסע טךעךען האַבען געקאַ׀֌עט אויף 
דעם קךאַנקענס אױסגעדאַךטען ׀נים, דעך קךאַנקע- 
הא־ט זי געטךייסט או֌ן בעךוהינט, ׹י א֞׀ֿענע ׀ֿענסטעך 


לעבען װעלבעך דעך קךאַנקעך אי געלעגען, זינען 
אױיסגעקו֌מען ׊ו֌ אַ גא֞ךטען, װי עס איו געויינליך אין 
די קליינע קא֞נטךעס. הינטעך'ן גא֞ךטען הא֞בען זיך 


גע׊ויגען גךינע לא֞נקעס, װא֞ס הא֞בען געדךעמעלט אין 
דעם הייסען שיין ׀ֿון דעך וון, עם איז געווען מימא־ג- 
שייט. ׀ֿו֌ן וויימען הא־ם זיך געהעךט ךעך געואַנג ׀ֿון 
׀ֿײנעל, אַ קךע׀ֿטיגעך בשמים-דו׀ֿט הא־ט זיך געטךא֞גען 
׀ֿו'ם נא֞הענטען װאַלך ׊ו֌ם ׀ֿענסטעך, מ֮ים גךױסץ- 
׊ו֌׀ֿךידענהײט הא־ט עך א֞נגעוויגען די ׀ֿךישע לו׀ֿט און 
מיט אַ ׊ו֌׀ֿךיךענעך מיענע הא־ט עך בעטךאַכט די 
וואונדעךשעהנע נאַטו֌ך, ׀ֿון וועלכעך עך הא־ט זיך באַלך 
געדאַך׀ֿט שיידען, עך איז געווען שטאַךק אין מומה או֌ן 
עך הא־ט שוין דו֌ךכגעמאַכט דעם חשבון מים זיך אַלײן 
און או֌נשעךגע׊ויגען די אונטעךסטע שוךה... דא־ך : 
שמעך׊ען װא֞ס עך הא־ט געדאַך׀ֿט ׀ֿעךשאַ׀ֿען ךעך 
מו֌מעך דו֌ךך זיין איבעך׊ייגונג, דא֞ס הא־ט איהם געדךיקמ 

די האַךיץ. 


,לא־ז מיך ׹והיג שמאַךבען, מאַמינקע! עס מי׹ ניםט 
א־ב מיין ׊ו׀ֿױלמעס האַךץ," 


59 


יב ׀אט 


02 
0 די מו֌טעך הא־ט איהם א֞נגעקו֌קט מים סטאַךע בליקען, 
קיין טךעך הא־ט זיך אין איה׹ אויג ניט בעויזען. דא־ך 

אַז עך הא־ט זי ווייטעך געטךייסט, הא־ט זי געזא֞נט : 

גא־ט װעט ׊ו֌העךען מיין געבעם או֌ן װעט דיך ניט 
אַװעקךױבען ׀ֿו֌ן מי׹, או֌ן ווען... װען עך װעט דיך יא־ 
׊ו֌נעהמען... װועלען מי׹ זיך טךע׀ֿען דא֞ךטען... דא־׹- 
טען... " 

איהךע ׹יי׹ הא֞בען דעם קךאנקען אַביסעל בעוועגט, 
עך הא־ט זיך אױ׀ֿגעהױבען אין קישען אַביסעל העכעך, 
עם איז איהם שוועך געווען ׊ו֌ זא֞גען, װא֞ס עך דיינקט, 
עך איז מיעך געװא֞ךען ׀ֿו֌ן ךיידען. עך הא־ט געקעמ׀֌׀ֿט 
מיט זיך, שו זא־ל עך זא֞גען װא֞ס עך מיינט א֞ךעך נים, 
א֞בעך באַלד אי איהם בע׀ֿאַלען דעך הו֌סט או֌ן עך הא־ט 
נא֞ך געקענט בעוועגען דעם קא֞׀ף אַלס ׊ייכען, אַז עך 
איז נים איינשטימיג סים איהךע ךײיד,. דאַן איו עך 
׊ו֌ךיקגע׀ֿאַלען אין קישען, מיעד ׀ֿו֌ן א֞נשטךײנגען זיך. 
די מוטעך הא־ט ניט א֞בגעלא֞זען זיין האַנך או֌ן הא־ם 
| אוהם געמוטשעט : 

זו֌הן מיינעך, זא־ג עס מי׹, דו֌ גלויבסט ניט אין יענעך 
וועלט ? גלויבסמו ניט אין אַ לעבען נא־ך'ן מויט ? ניין, 
ניין, דא֞ס איז או֌נמעגליך, זא־ג מי׹, גלויבסמו֌ נים אין 
עולם הבא ?" 
! = דעך קךאנקעך אי געװא֞ךען ךו֌היג. זיינע גךױסע 
{ = אויגען, װא֞ס הא֞בען זיך אַךױסגעש׀֌אַךט ׀ֿון קא֞׀ או֌ן 
הא֞בען געגעבען זיין בלייכען ׀נים נא־ך אַ שךעקליבעךען 
אויכזעהן, הא֞בען געךו֌הט מיל׹, מיט מיטלייך אויף דעם 
געױכט ׀ֿון זיין מו֌טעך, ׀֌אַמעלאַך, מים אַ זאַנ׀ֿטען 
טא־ן הא־ט עך א֞נגעהױיבען ׊ו֌ ךיידען : 

;װא֞ס ווייסט איה׹ ׀ֿון יענעך װעלט? שו װא֞ס?... 


4 
60 5 


5 
| 


איך נעהם ׀ֿון די׹ א֞בשיעד דא־ אױיף דעך עךד. מי׹ 
זעהען זיך קיינמאַל ניט וויךעך, נא־כ'ן טוים בין איך ניט 
מעהך וי אַ הײ׀ֿעל שמויב," 

או֌ן דאַן הא־ט עך איה׹ געוא֞גט, װי זעהך עך ויל 
ךו֌הען; עך הא־ט יקיין מו׹א ניט ׀ֿאַך'ן טויט, או֌ן הא־ט 
זי געבעטען, זי וא־ל זיין אַזױ שטאַךק אין מו֌טה װי עך, 
זי זא־ל איהם ניט ׀ֿעךביטעךען זיינע לע׊טע לעבענם- 
שמו֌נדען, די מו֌טעך איו א֞בעך ׀ֿון איהם ניט א֞בנע- 
טךא֞טען או֌ן הא־ט געבעטען עך זא־ל ניט ךייךען אַועלכע 
׹ייד, עס איז אַ חילול השם. 

׀ֿון איהךע ׹יי׹ איז עך מיעד געװא֞ךען,. עך הא־ט זיך 
או֌מגעקעהךט ׊ו֌ם װאַנד או֌ן איו אַנטשלא֞׀ֿען געװא֞ךען. 
די מו֌טעך איז ׀ֿון זיין בעם נים אַװעקגעגאַנגען און 
הא־ט שטילעךהייך געטהא֞ן ת׀ילה ׊ו֌ גא־ט, עך זא־ל 
ךאַטעװען איה׹ קינד, 

׊ = 

או֌נטעךדעסען איז געװא֞ךען ׀ֿינסטעך. דעך דא־קמא־׹ 
איז געקומען או֌ן אַוװועקגעגאנגען, אונבעמעךקט ׀ֿון 
קךאַנקען, דען עך הא־ט נא־ך געשלאַ׀ֿען. 

די מו֌טעך אין נא־ך אַלץ געועסען ביי זיין בעם און 
הא־ט געקוקט אויף זיין געזיכט, װא֞ס אין געווען געל 
וי װאַכס, 
= די ליכם, װא֞ס הא־ט געבךענט אױףן מיש, הא־ם 
׀עךש׀ךייט אַן אונבעשמימטען שיין, איהךע שמךאַהלען 
הא֞בען אַךו֌מגעטאַנ׊ט אױף דעך דעקע, מיט וועלכעך 
דעך קךאַנקעך איז געווען ׊ו֌געדעקט, גלייך וי געש׀ענ- 
סטעך, טי׀ֿע שטילקייט הא־ט געהעךשט אין ׊ימעך. 
׀לו׊לונג האַט דעך קךאַנקעך געע׀ֿענט די אױגען או֌ן 
די מו֌טעך הא־ט א֞נגענומען זיין האַנד; 

;יי ׀ֿיהלסמו זיך, ײין קינד, איז די׹ אַביסעל בעסעך ?" 

עך הא־ט ׊וגעשא֞קעלט מיט'ן קא֞׀, דען די שמעך׊ען 
הא֞בען איהם אַביסעל א֞בגעלא֞זען ׀ֿאַך ×¥ מויט, עך הא־ט 
גע׀ֿיהלט, אַז באַלד, באַלד װעט עך אויסגעהן, אַז בא־׹ד 
װעם דעך שױם אַװעקטיא֞גען זין לעבען אין וינע 


, 


01 


: בא 


: 


ט 
יךךדיךךךךדךךיעדייךדךידלידךךךדיךידייךיזויייקיד ×§×¢ עג ענעי } 0 


׀אט 


7 


2 ך 


שװאַך׊ע ׀ֿליגלען. עך הא־ט עס געזאַנט דעך מו֌טעך, 
איז ׀ֿעך׊יטעךט געװא֞ךען. מיט שךעק הא־ט זי אַךױ׀- 
געלייגט איה׹ האַנד אויף זיין האַךץ ׊ו֌ ׀ֿיהלען, װי עס 
שלא֞גט, דאַן הא־ט ז אַ טאַ׀ געטהא֞ן ךעס שטעךעף 
טךע עךען הא֞בען זיך בעויזען אין איהךע אױגען זי הא־ט 

יהס װידעך געבעטען או֌ן בעשװא֞ךען. עך ואֶל איה- 
זא֞גען. אַז עך גלױבט אין יענעך וועלט או֌ן וא־ל זא֞גען 
וי׹י ׀ֿאַך'ן טױים. זי הא־ט איהם געקוועלט, גע׀ייניגט 
מים איהךע ׹ייד אַזױ לאַנג ביו ׀ֿון ךעם קךאַנקענ 
בךוסט הא־ט זיך אַךױסגעךיסען אַ היועךיגעך געשךײ 
׀ֿאַך שמעךץ: 

{מאַמע, מאַמע, אוב איך װא־לט ניט געשטא֞ךבע 
מיין ×§-אַנקהייט, װא־לט איך געקענט שטאַךבען 
דיינץ דייך " : | 

דא־ך די מומעך איז ׀ֿין איהם נים א֞בגעטךא֞טען : 

: קען ניט אַנדעךס, איך װעל ניט 

זענען ךו֌הען אין קב׹ נא־ך מיין טױךט, ניין מיין קינ׹, 
איך מו֌ן זעהען אַז מיין קינד זא־ל שטאַךבען װי אַ אי׹, 
מיט װידױי," 

דט׹ קךאַנקעך הא־ט שװעך געקךעכ׊עט. א֞בעך ׹י 


מיטעך האט ניט געשװיענען: 


{מיט װא֞סעךע אויגען װעל איך קענען אַךינגעהן אין 
א שול גא־ט בעטען. ו֌הן מיינעך, הא־ב ׹חמנוה, א־ג 
מי׹, או דו֌ גלױבכט; 

דעם קךאגקעגם בךוסט הא־ם זיך שוועך געהויבען. ׹י 
מוטעך הא־ט װידעך געבעטען: 

גלויב ככטו אאון גא־ט ? זא־ג יא־, מיין קינד, וא־ג יא־ !" 

דעד ×§-אנקעך הא־ט געשוויעגען. 

,גלויב 2מו אין יבעך וועלט? גא־ט װעט די׹ ׀ֿאַך אַלץ 
מוחל זיין, וען דו֌ װעסט אין איהם גלויבען, וו֌הן מיי- 
נעך! גלױבסטך?" 


1 


0 = = הא־ט מעה ך ניט עקענם ׀ֿעך׀ אנלט 


אע 
או֌ן טיט די לע׊טע כוחות הא־ט עך זי גע 
{מאַמינקע, הא־ב ךחמנות, לא־ז מיך, לא־ו מיך !..." 


ד 


62 


. 60 


4 0"ם 


: 


איך קען דא֞ס ניט, איך טא֞ך דא־ם נים, איך װעל 


יס הא֞בען קיין מנוחה אין קב׹י" 


או֌ן ויקךע- הא־ם זי זיך אַךיבעךגעבױגען איבעךד איהם 
הא־ט איהס אַךו֌מגענו֌מען אין געמאַטעךט מים איהךע 
׀ֿךאנען אזן ביעטען, גלייך װי זי װא־לט געװא֞לט אַךױס- 
ךייטען די נשמה ׀ֿון זיין גוף. 

{סאַמע, הא־ב ךחמנות אױף מי׹, לא־ז מיך... לא־ן 
מיך... ׀ֿעךביטעך מיד ניט די לע׊טע מינושעןיי" 

דא־ך די טוטעך הא־ט איהם נים געהעךם או֌ן מיט אַ 
בע׀ֿעהלענדען מא־ן הא־ט וי געוא֞גט: 
דו מוזט גלױבען, העךסט, דו֌ מו֌וט גלויבען !" 

דעם קךאַנקענס געויכם הא־ט זיך א֞נגע׊ו֌נדען מים 
דעם גלוטה ׀ֿון איב עך׊ייגונג או֌ן עך הא־ט אויסגעקךעכ׊ט ; 

;לא־ז מיך שטאַךבען, מאַמע, ׀ֿעךשטעל ניט דעם 
מוידם די װעֲג" | 

די מו֌טעך איז געװא֞ךען בלייך װי קאַלך ׀ֿון זיינע 
׹ייד ; 

{ניין, דו֌ דאַך׀ֿסט נים שטאַךבען אייךעך דו֌ מהו֌סט 
תשובה !" 

עך הא־ט איה׹ נים געענט׀ֿעיט. זי הא־ט װייטעך 
געךעךט; 

זו֌הן מיינעך, מיין איינ׊יגעך זו֌הן, זא־ג מי׹ אַז דו֌ 
גלויבסט אין יענעך וועלט !" 

עך הא־ט דא֞ס שוין מעהך ניט געקענט אַךיבעךמךא֞- 
גען. עך הא־ט ׊ו֌נױ׀ֿגענומען די לע׊טע קךע׀ֿטעי, הא־ט 
זיך אַ הייג געטהא֞ן אין קיסען או֌ן הא־ט איה׹ א֞בנץ- 
שטויסען ׀ֿון זיך מים די װעךטעך: 

{מאַמע, מאַמע, לא־ז מיך שמאַךבען!" 

די מו֌מעך איז א֞בגעמךא֞טען הינטעךוויילעך או֌ן איז 
געבליעכען שטעהן ביין ׊װייטען בךעג בעט, זי הא־ם 
׀ֿעךבךא֞כען די הענך או֌ן הא־ט געשע׀טשעט: 

,׹בונו של עולם, גו֌מעך נא֞ט, הא־ב ךחמנות, העלף 
מי׹... לא־ז מי׹ מיין קינד... העלף איהם... העלף 


מיף,,, זי 


03 


א 
ן; 


איה׹ געבעט איו ׀ֿעךשטו֌מט געװא֞ךען אויף די לי- 2 
׀ען, ×± איז װיעדעך ׊ו֌גענאַנגען ׊ו֌ איהם או֌ן הא־ם |5 
גע׀ֿךעגט מים אַ הױיכעך, ׀ֿײיעךדיגעך שטימע: 

;מיין קינד, זא־ג מי׹: גלױבסטו֌ אין גא־ט?" איה׹ 
שטימע הא־ט געקלו֌נגען װיסט דו֌ךך דעך נאַכט. דעך 
קךאַנקעך הא־ט זיך געװא֞לט האַסטיג אױ׀ֿהױבען, 
א֞בעך זיינע קךע׀ֿטען הא֞בען איהם ניט עךלויבט, 

נא־ך אַמא֞ל הא־ט זי איהם גע׀ֿךעגט או֌ן אין איה׹ 
שטימע הא־ט גע׊יטעךט אַ ווילדעך שמעךץ: 

גלויבסטו֌ אין גא־ט ? 

זיין טוידט מיעךע ועעלע הא־ט געקעמ׀֌׀ֿט מיט דעם 
ליגען, עך הא־ט געװא֞לט שטאַךק בלייבען עך הא־ט 
גע׀ֿיהלט אַ בךענענדינען ׀ֿעךלאַנג ׊ו֌ זיין אַלײן, נא֞ך 
אַליין... אַלײן... או֌ן עך הא־ט אַ מאַך געטהא֞ן מי׀֌'ן 
האַנד, זי זא־ל איהם לא֞זען אַלײן... דאַן איז עך געבליד 
בען ליעגען ׹והיג או֌ אי אַנשלא֞׀ֿען געװא֞ךען די 
מוטעך איז געזעסען אַ ךעכטע. שיים או֌ן הא־ט געויינט 
קו֌קענדיג אויף איהם, עס האַט איה׹ א֞נגעהױבען ׊ו֌ 
שלע׀ֿעךן או֌ן זי איו שמיל אױף די ש׀יץ ׀ֿינגעך 
אַךױסגעגאַנגען אין קיטשען, זיך ׊ו֌לייגען... דעך קךאַנ- 
קעך הא־ט זיך אױ׀ֿגעכאַ׀֌ט, זיינע לע׊מע מינו֌מען זיינען 
געקו֌מען, די שלאַכט ׊װישען לעבען או֌ן מױךט איז 
געווען שוועך, א֞בעך עך הא־ט געקעמ׀֌׀ֿט עהךליך או֌ן 
מו֌מהיג אַליין, אין דעך ׀ֿינסטעךעך נא־כט א־הן ךעם 
גלויבען אין א בעסעךע װעלט, אֶ֞הן װידוי... אַלײן איו 
עך אויסגעגאנגען... אין דעך ׀ֿינסטעך, דען די ליכט 
הא־ט אויסגיבךענמ... 

אַז עס איז געװא֞ךען טאַג או֌ן די זו֌ן הא־ט אַךיינגע- 
שיינט דו׹ך די ׀ֿענסטעך, איו די מו֌טעך געועסען אויף 
דעך עךד, נעבען איה׹ טוידמען זו֌הן, או֌ן הא־ט ביטעך 


געוויינט... 


8 / 64 0 = א 2 


שעךא"?